Yaşlılar İçin Tasarım: El Kullanımında Fiziksel Güç Engeli Üzerine Ergonomik Bir Araştırma

Abstract

İnsanın elleri etrafındaki cisimler hakkında bilgi edinmek, keşfetmek ve değişimleri fark etmek için kullandığı en önemli uzuvlarından biridir. Eller işlev ve algı olarak hem karışık hem de detaylı özelliklere sahiptir. Özellikle 65 yaş üstü kişilerde gerek fiziksel ve gerek ruhsal açıdan farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bunun sonucunda, yaşlılarda elle tutma-kavrama-dokunmada (haptic) ortaya çıkan değişmeler el kullanımını farklılaştırmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın ikinci bölümünde tutma-kavrama-dokunma kavramları, arayüz ve geri besleme araçları ve tanımları, diğer duyular ile ilişkisi, ergonomi bilgisi çerçevesinde tutma-kavrama-dokunmada fiziksel ve zihinsel boyutlar açıklandı. Üçüncü bölümde 65 yaş üstü bireylerin fiziksel ve ruhsal değişmelerinin ellerini kullanımı üzerindeki etkisi ve tasarımcıların yaşlılara özel tasarladıkları nesnelerden örneklere yer veridi. Dördüncü bölümde nöroloji, ortopedi, dermatoloji, romatoloji ve dahiliye konuları hakkında doktorlarla görüşüldü. Beşinci bölümde araştırma kapsamındaki bireylerle yapılan ampirik çalışmalara yer verilip, bu çalışmaların analizleri yapıldı. Yapılan tüm çalışmaların sonucu ve toplanan verilerin ışığında, yaşlıların ellerini kullanmada karşılaştıkları zorlukların neler olduğunu, bireylerin kişisel özelliklerine göre tutma-kavrama-dokunmada hangi tür zorluklar yaşadığını, endüstri tasarımcısının tasarım sürecinde dikkat etmesi ve göz önünde bulundurması gereken unsurların neler olduğunu dikkate alan ve belgeleyen bir sonuca varıldı.

The human hand is the most important part of body in order to get inform or discover about the objects around and realise the changes on them. Hands are complicated and detailed parts in both understanding and functional aspects. Especially, for people over 65 , there appear differences in both physical and spiritual aspects. As the result of this, the changes appeared in catch-grasp-touch (haptic) differ the ways of hand usage. In this context, in the second part of this research, the concepts of catch-grasp-touch, the tools and descriptions of interface and feedback, it s link with other senses, the physical and mental dimensions of catch-grasp-touch have been described under the frame of ergonomics. In the third part, the effect of mental and physical changes on the hand usage of 65-year-old or over people and the sample products which are designed by designers especially for older people have been presented. In the forth part, there were meetings with doctors about neurology, orthopedy, dermatology, rheumatology and internal disease. In the fifth part, the researches of the empirical study on participants and the related analysis of them are shown. As the result of all the researches and under the light of found data, the need of attention of the industrial designers during the designing process of products, and the result according to the factors that should be considered and paid regard have been finalised.