Toplum Temelli Kentsel Dönüşümde Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü: İstanbul Örneği

Abstract

Kentsel alanlarda zaman içerisinde işlevsizleşen ve yıpranma gösteren bölgelerin yenilenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu alanların yenilenmesi ihtiyacı, fiziksel çevre niteliklerine doğrudan vurgu yapıyor olmasıyla beraber; temelinde bir takım sosyo – ekonomik bileşenleri de içermesi gerekli bir süreci kapsamaktadır. Karar alıcılara önemli sorumluluk ve görevler yükleyen uygulamarda devletin rolü; sağlayıcı rolden, düzenleyici, yapabilir role tarihsel olarak yaşanan küresel ve yerel gelişmelere paralel değişkenlik göstermiştir. Devletin değişen rolü ile birlikte, bireysel söz sahipliliğinden, toplumsal örgütlülük bilincine önemli bir geçiş yaşanmış, bu da sivil toplum denilen kavramın ortaya çıkışı ve evrilmesi sürecini tetiklemiştir. Devletin ve sivil toplumun değişen rolleri yanında toplumsal olarak değişmeyen tek olgu ise; kamu yararıdır. Zaman içerisinde kamu yararının gerçekleştirilebilme olanağının yüksek olduğu politika, söylev ve uygulamalar gelişmiş batılı ülkelerden başlayarak, gelişmekte olan ülkelere doğru yayılma göstermiştir. Dünya gündeminde gerçekleşen pek çok önemli faaliyette olduğu gibi, kentsel uygulamalarda da farklı aktör gruplarının karar alma süreçlerine dahil olduğu uygulamalar ivme kazanmıştır. Tüm bu aktörleri etkin bir biçimde sürece dahil eden bu uygulamalar da toplum temelli olarak ifade edilmektedir. Günümüzde kentsel alanlara müdahalenin temel araçlarından kentsel dönüşüm uygulamaları, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında farklılıklar göstermektedir. Ülkemiz özelinde uygulanan kentsel dönüşüm faaliyetlerinin, toplum temelli olma iddiası mevcuttur. Bu noktada, uygulamaların katkılarının topluma yayılması, kamu yararının gerçekleştirilmesi, paydaşların haklarının korunması gibi önemli görevler üstlenen sivil toplum kuruluşlarına önemli görevler düşmektedir. Çalışmanın amacı; ülkemizde toplum temelli olma iddiasındaki kentsel dönüşüm faaliyetlerinin, sivil toplum kuruluşlarının bilgi, algı düzeylerinin araştırılması ve kendi içlerinde ve diğer aktör grupları ile ilişkilerinin incelenmesi sonucu işlerlikleri üzerinden toplum temelli niteliğin araştırılmasıdır. Çalışma ülkemizde İstanbul örneği üzerinden, kentsel dönüşüm faaliyetlerinde belirlenen ilgili sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri, organizasyonel nitelikleri ve diğer aktör grupları ile iletişimleri ile ilgili bir takım detaylı bilgi edinmemizi sağlayacaktır.

There is need to renewal in dilapitated regions that lost their function in urban areas. Although practices of the need for renew these areas point at physical conditions, it’s a process that must be contain some important socio – cultural facilities. States’ role vary from supplier to regulatory, related with global and local forces that happened in historical process. With changes of the role of state, an important shift from individual values to common organized consciousness takes place and trigered rise of the non – governmental organizations and its’ evolution. Beyond the changes of responsibility of state and non – governmental organizations, public interest is the one stationary value among them. Some policies, speeches and practices that have high level of possibility of the public insterests implementation, sprawl from developped western countries to developing countries. As in some important activities all over the world, there has been an increase in urban activities that contain different actor groups while making decisions. These actions that contains all actors to decision making process is named community based facilities. Urban regeneration activities that is one of the basic intervention on urban areas, there are variations between developped and developing countries. In Turkey decision makers assert that urban regeneration activities in olur country are community based. At this point, non – governmental organizations have some vital duties about, spreading the interests to all part of the community, making public interest real, advocating citizens rights etc. Aim of the study is, investigate the urban regeneration activities in Turkey about possesing community based facility while via observing non – governmental organizations’ knowledge, perception and relations between its own group and other actor groups underlying questioning their operability. Study helps us to informed about related non – governmental organizations in regeneration projects. With the knowledge of their activities, organizational facilities and relationships between themselves and some other non – governmental organizations, in our country especially via İstanbul Case.