Bilgi Yönetimi Ve Entelektüel Sermayenin Ölçümü: Savunma Sanayiinde Bir Uygulama

Abstract

Yöneticiler bilgi kaynaklarının, organizasyonlarının gelişimi için esas teşkil ettiğinin artan bir şekilde farkına varmaktadırlar. Mülkiyet, üretim alanı ve teçhizat gibi maddi varlıklar önemli faktörler olmaya devam etmekle birlikte, bilgi temelli varlıkların önemi arttıkça, onların göreceli önemi düşmüştür. Bilgi yönetimi bilgi yaratma, bilgiyi geçerli kılma, bilgiyi sunma, bilgiyi dağıtma ve bilgiyi uygulama safhalarının geniş kapsamlı bir sürecidir. Bilgi yönetimi yönetim alanında yeni kavramlar ve araçlar geliştirmiştir. Bu kavramlardan en önemlisi Entelektüel Sermaye kavramıdır. Entelektüel sermaye, bir kurumun işlemesini sağlayan maddi olmayan varlıklarının tümünü ifade eden bir terimdir. En çok kullanılan sınıflandırmalar, maddi olmayan varlıkları üç kategoriye ayırmıştır: Bunlar, insan sermayesi, yapısal sermaye ve ilişkisel sermayedir. İnsan sermayesi, organizasyon üyelerinin iş becerilerini, yeteneklerini ve uzmanlıklarını içerir. Yapısal sermaye, insan sermayesinin işlemesini mümkün kılan destekleyici alt yapıdır. İlişkisel sermaye, organizasyonun müşteriler, tedarikçiler, hükümet ve diğer dış elemanlarla ilişkilerinden elde ettiği bilgidir. Entelektüel sermaye, bilgi temelli organizasyonlar için çok önemlidir ve gittikçe artan bir şekilde her tip organizasyon için önemli olmaktadır. Geleneksel muhasebe sistemleri entelektüel sermayeyi ölçmede yetersiz olduğundan, onu ölçmek için bir çok ölçüm metotları geliştirilmiştir. Kamu ve özel sektör organizasyonlarının entelektüel sermayelerini ölçmek için ortaklaşa kullanılan ölçüm metotlarından biri de Karl Erik Sveibyın Maddi Olmayan Varlıklar Monitörü dür. Tezin uygulama kısmında bu metot savunma sanayiindeki bir fabrikanın entelektüel sermayesini ölçmek için kullanılmıştır.

Managers are increasingly aware that knowledge resources are essential to the development of their organizations. Tangible assets such as property, land and equipment continue to be important factors. However, their relative importance has decreased through time as the importance of intangible, knowledge-based assets has increased. Knowledge management is a comprehensive process of knowledge creation, knowledge validation, knowledge presentation, knowledge distribution and knowledge application. Knowledge management created new concepts and new tools. The most important one of these is the concept of “Intellectual Capital”. It is the term given to the combined intangible assets that enable the company to function. Most often used taxonomies categorize intangible assets to three categories : Human capital, relational capital and structural capital. Human capital includes the know-how, capabilities, skills and expertise of the human members of the organization. Structural capital is the supportative infrastructure that enables human capital to function. Relational capital is the knowledge that is captured from the relationship with customer, supplier, government and other external elements. Intellectual capital is very important in knowledge-based organizations and is becoming increasingly important in every type of organization. Because of traditional accounting system are inadequate to measure intellectual capital, a number of measurement methods are developed to measure it. One of the commonly used methods by public and private sector organizations to measure their intellectual capital is Karl Erik Sveiby’s Intangible Assets Monitor. This method has been used to measure intellectual capital of a factory in defense industry in application part of this thesis.