Türkiye'de alternatif su kaynaklarının fizibilite analı̇zlerı̇: Yağmur suyu hasadı, gri su kullanımı

Abstract

Yeryüzündeki tüm canlıların temel yaşam maddesi olan su kaynakları, günümüzde yaşanan hızlı nüfus artışı, kentleşmenin yaygınlaşması, turizm faaliyetlerinin ve endüstrileşmenin yoğunlaşması ve kuraklık, taşkın ve sel gibi iklim değişikliği etkileri sebebiyle tehdit altında bırakılmaktadır. Yıllık kişi başına düşen su potansiyeli (1.322 m³) su stresi sınıfında yer alan ve iklim değişikliği sonuçlarından etkilenebilirliği yüksek bir coğrafyada bulunan Türkiye için suyun döngüselliğini koruyan ve iklim değişikliğine karşı direncini arttırmayı sağlayan yağmur suyu hasadı (YSH) ve grisu kullanımı (GSK) faaliyetleri oldukça önem arz etmektedir. Bu tez kapsamında YSH ve GSK sistemlerinin ülkemizin önemli turizm kentlerinden olan Antalya ve İzmir illerinde farklı bina tipolojilerinde gerçek projeler üzerinden sistem tasarımları ve fayda-maliyet analizleri çalışılarak uygulanabilirliği değerlendirilmiştir. Sistemlerin tasarımına ilişkin teknik hesaplamalar ile uygulamaya yönelik bir metodoloji sunulmuştur. Tezin ilk bölümünde, konunun anlam ve önemi vurgulanarak, çalışmanın kapsamı anlatılmıştır. İkinci bölümde, YSH ve GSK sistemleri; tarihçe, tanım ve terminoloji, yağmur suyu ve grisu sistemi teknolojileri, kalite parametreleri, ulusal mevzuat, tasarım kriterleri, sosyal kabul edilebilirlik, teşvik ve sertifikasyon sistemleri gibi birçok açıdan ele alınmıştır. Ayrıca YSH ve GSK sistem bileşenleri incelenerek tasarım kriterlerine dair bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölüm, YSH ve GSK sistemlerinin fayda-maliyet analizini kapsamaktadır. Otel, konut, sanayi tesisi, alışveriş merkezi, hastane gibi farklı bina tipolojileri üzerinde ayrı ayrı olmak üzere YSH ve GSK sistemlerinin analizi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, Antalya'da projelendirilen bir alışveriş merkezi için YSH ve GSK sistemlerinin birlikte uygulanma durumu incelenmiştir. Yapıların proje ve kullanım aşamalarındaki farklılıklarının analizi için ilave senaryolar değerlendirilmiştir. Seçilen alanlarda toplanabilir yağmur suyu miktarı, geri kazanılabilir grisu miktarı, yeniden kullanım alanları alternatiflerinde ihtiyaç duyulan su miktarları, sistemlerin uygulanması halinde potansiyel su tasarrufu ve ekonomik kazanım hesaplanmıştır. Sistemlerin kazandırabileceği faydalar ve gerektirdiği yatırım-işletme bedelleri hesaplandıktan sonra gereken yatırımın, kazanılan faydalar sayesinde kaç yılda geri ödenebileceği hesaplanmıştır. Teknik ve işletme esaslarına vurgu yapılarak, sistemlerin etkin yönetimi üzerine öneriler sunulmuştur. Son bölümde, elde edilen bulgular doğrultusunda çıkarılan sonuçlar ve öneriler sunulmuştur. Bu çerçevede, alternatif su kaynakları sistemlerinin sürdürülebilir su yönetimi açısından önemi vurgulanmış, tasarım kriterleri ve işletme esaslarına dair öneriler ve örnekler sunulmuştur. Tez, sürdürülebilir su kaynakları yönetimi konusundaki literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır.