Kentsel Tarım İlişkisinin Tarihi Gelişimi Ve Kentsel Tarım Tasarım Kriterlerinin Belirlenmesi

Abstract

Kentsel tarım tarih boyu kentlerin gelişiminde olduğu kadar sürdürülebilir kalkınmasında, peyzajının ve tarım toplumunun gelişmesinde de önemli rol oynamıştır. Kentsel alanların yaşam kalitesinin artırılmasında kent-kırsal ilişkisi kurulması kritik bir önem taşır. Bu tezin amacı, tarihten bugüne kentsel tarımın geçirdiği evreleri, bulunduğu dönem ile birlikte inceleyerek kronolojik bir gelişim diyagram ortaya çıkarmak ve incelenen örnekler ile literatür çalışmalarından edinilen verilerden yararlanarak kent tarımı konseptlerinin tasarım kriterlerini oluşturmaktır. Kentsel tarım alanlarının tarih boyunca geçirdikleri etkileşim ve değişimleri ortaya çıkarmak için Dünya Savaşları ve Endüstri Devrimi gibi eşik dönemlerinin kent ölçeğinde etkileri literatür ve örnekler üzerinden incelenmiştir. Parsel bahçelerinin, Topluluk bahçelerinin ve Kent çiftliklerinin tasarım kriterleri örneklerin ‘büyüklük’, ‘konum’, ‘mülkiyet’, ‘yönetim’, ‘fayda’, ve ‘fonksiyon’ özellikleri analiz edilerek oluşturulmuştur. Ayrıca kentsel tarım kapsamında Türkiye’de ki kurumsal çevre üç bölümde incelenmiştir, kamusal yapılar, mevzuat ve yönetmelikler, sivil toplum örgütleri. Çalışma sonucunda üç temel kentsel tarım konsepti olan parsel bahçeleri, topluluk bahçeleri ve kent çiftlikleri, karakteristikleri ile incelenmiş ve tasarım kriterleri ortaya konmuştur. Kent planlaması tarihinde tarım alanlarının önemli bir role sahip olduğu görülmüştür. Tarih boyunca birçok çalışma tarım ve kent ilişkisinin önemini vurgulamış olsa da asıl teşvik edici etken dünya genelinde yaşanan savaş, kriz ve kıtlığın getirdiği yokluk dönemleri olmuştur. Ancak, bu tarım kavramının sanayi öncesi ve savaş sonrası dönemlerdeki ütopik şehirlerde arka planda kalan karakteri, yeni sürdürülebilirlik çağı ile birlikte daha özel bir planlama ve tasarım stratejisi halini almıştır. Türkiye’de çevre ve tarım ile ilgili pek çok kavram ve kurumun olmasına rağmen, kentsel tarım alanında yönetimsel yetersizlikler olduğu açıktır.

Urban agriculture has been an indisputable part of cities’ historic development and is an important subject to improve sustainability of cities, urban landscapes, and agrarian society. Establishing the urban-rural linkages is a critical endeavor for the quality of life in urban areas. The purpose of this thesis is to present the historical evolution of different urban agriculture concepts; and to elaborate their design criteria. In addition, it develops a chronological diagram, which shows urban agriculture thresholds through history. The review of different urban agriculture cases through literature and internet searches highlighted the effects of different eras (eg. World Wars, Industrial Revolution etc.) on urban agriculture. The cases are exclusively analyzed for their size, location, ownership, benefits, and functions in order to define general principles of allotment gardens, community gardens, and city farms. Institutional environment with regards to urban agriculture in Turkey is also analyzed in three sections: public institutions, laws and legislations, NGOs. A The final outcome is presented in the form of a chronological diagram and a design criteria table of urban agriculture. The findings show that through the history agriculture has played a big role in development of cities. It was the war, crises, and famine through all over the world that contributed agriculture to rise in urban areas as a vital solution. However, the notion has changed its characteristics from being an implicit concept in utopian cities of preindustrial and post war eras to being more exclusive planning and design strategy of the age of sustainability. Despite having many concepts and institutions within the frame of agriculture and environment in Turkey, it is clear that there is elusiveness of authorities in the field of urban agriculture.