Tasarım Sürecinde Somut, Soyut Ve Duygusal İçerikli Çeşitli Kavramların Ürün Biçimine Dönüştürülmesi

Abstract

Bu tez, çeşitli duygusal içeriklere sahip (soyut, somut ve duygusal) kavramların ürün biçiminde somut hale dönüştürülmesine odaklanan bir bilişsel tasarım çalışmasını temsil eder. Tasarım sürecinin ilk aşamalarındaki yeni ürün geliştirme ve form oluşturma aşamalarındaki zihinsel aktivitelerdeki farklılıkları ortaya koymayı ve tanımlamayı hedefler. Araştırmada nitel ve nicel araştırma metodlarının bir arada kullanıldığı bir yaklaşım benimsenmiş, veri analizinde ise birincil yöntem olarak retrospektif protokol analizi kullanılmıştır. 12 profesyonel tasarımcının, doğal çalışma ortamlarında, soyut, somut ve duygusal kavramları ürün biçimine dönüştürme süreçleri analiz edilmiş, karşılaştırılmış ve betimlenmiştir. Veri seti, üç farklı kavram tipi genelindeki teorik ve işleyişten kaynaklanan farklılıkları belirten güncel bilişsel yayınlar ışığında analiz edilmiştir. Bulgular, soyut kavramları biçime dönüştürürken tasarımcıların kullandığı zihinsel süreçlerin anlaşılması ve tanımlanmasına ilişkin önemli bilgiler verir. Biliş bilimi ve tasarım modellerine atıfta bulunularak sonuçlar tartışılmıştır. Bir kavramın somutluğu veya duygusal içerikli olması, sözel alanda işlenme şekli ile tasarımcıların kavramsal çıkışlı biçim oluşturma süreçleri ile doğrudan benzerlikler göstermektedir. Bulgular istatiksel olarak anlamlıdır. Bulgular ışığında, tasarımcıların öncelikle, kavramların zihinsel görüntülerinin elde etmeye yönelik çağrışımlar yaparak, bir sözcüksel imajı olası resimsel imaja dönüştürdüğü ve daha sonra zihinlerinde betimlenen görsel imaja dayanarak eskizler yapmaya ya da o görsel imajı tanımlamaya başladığı sonucuna varılabilir.

This thesis represents a design cognition study focused on the embodiment of concepts with varying emotional content (i.e., concrete, abstract and emotional) into product form. It is aimed at identifying differences in terms of cognitive processing among these three states during the initial part of the design process and during the creation of a new product by professional designers via the use of design briefs. A mixed-methods approach was used including both qualitative and quantitative approaches, and retrospective protocol analysis was used as a primary source of data analysis. Results were discussed with reference to models of cognition and design. Findings suggest that the ways in which the concreteness or emotionality of a concept is processed in the verbal domain is directly related in the ways in which designers move from their conceptual understandings to actual forms derived from those concepts. The correspondences are many and quite often, statistically reliable. Knowledge generated by the current work may contribute to future research focused on generalizing these results to other types of design tasks, as well as towards the development of tools and instructional methods that might capitalize on what we know about the various characteristics of abstract, concrete, and emotional concepts in order to facilitate their embodiment or transformation into form.