İç mekan olanaklarının erken çocukluk dönemi gündelik eylemlerine etkisi

Abstract

Tasarımın kullanım odaklı olup kullanıcının sisteme değil, sistemin kullanıcıya hizmet ettiği tasarımlarda, iç mekânların sağladığı olanaklar kullanıcıların eylemleri üzerinden tespit edilebilir ve bu yaklaşımla geleneksel tasarım süreçlerinin dışına çıkılabilir. Bu çalışmada, kullanıcı profili olarak 3-6 yaş aralığını kapsayan erken çocukluk dönemi gündelik eylemleri incelenecek; iç mekânın çocukların gündelik eylemlerine sağladığı olanaklar çıkartılarak, iç mekân tasarımına katkısı tartışılacaktır. İlk bölümde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmaktadır. Gelişime bağlı olarak sürekli yeni becerilerin öğrenilip deneyimlendiği erken dönemde, çocuklar özgür ve öngörülemeyen hareketleriyle sürekli keşif halindedir. Bu dönemde çocukların yetişkinlerden farklı olan eylem kalıpları, hareket becerilerinin ve duyuların kullanıldığı ölçülebilir eylemler dizileri olan oyun ile bütünleşmektedir ve oyun yoluyla eylemsel deneyimler kazanılmaktadır. Çocukların mekân deneyimi ile oyun alanına dönüşen iç mekanlar, oyun sırasında gerçekleştirdikleri eylem dizileri ile incelenebilir. Çocuk, iç mekân olanaklarıyla eyleme geçer ve öğrenilen eylemlerle yeni olanakları keşfeder; bu nedenle iç mekân olanakları ve eylem arasındaki dinamik ilişki araştırılmaya değer görülmüştür. Çalışmanın ikinci bölümü olan Erken Çocukluk Üzerine başlığı altında, çocukların gelişimi ile oyun üzerinden yapılan incelemeler ve literatür çalışmalarıyla kavramsal çerçeve oluşturulmuş, gelecek bölümde ele alınan mekansal olanaklar ile gerçekleştirilebilen eylemleri tespit etmede altlık olması planlanmıştır. Büyüme ve gelişimin hızlı olduğu evre olan erken çocukluk döneminde, fiziksel ve bilişsel gelişim incelenmiş olup, bedensel beceriler üzerinde durulmaktadır. Çocukların eylemleri, oyun deneyimleri bağlamında değerlendirileceğinden, "homoludens" oyun oynayan insan kavramı ile eylemlerin dışavurumu incelenmektedir ve sonrasında ifade biçimi olarak oyun çeşitlerinde eylemin önemi tartışılmaktadır. Bölüm sonunda, oyun temelli yaklaşımları olan teorisyenlerin erken dönemde oyun ile deneyimlenen ve öğrenilen eylemlere dair görüşleri incelenmiştir. T