Yeni Pirazinoporfirazinlerin Sentezi Ve Özelliklerinin İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmada ilk olarak, periferalde heteroatom olarak sülfür içeren simetrik metalli ve metalsiz azaftalosiyaninler ve suda çözünür katyonik türevleri sentezlenmiştir. Metalli AzaPc’ler uygun metal tuzları varlığında ya ftalosiyaninlerde olduğu gibi dinitril başlangıç maddelerinin doğrudan siklotetramerizasyonuyla ya da porfirazinler gibi metalsiz türeve metal girmesiyle kolaylıkla hazırlanabilmiştir. Magnezyum azaftalosiyanin 3’ün agregasyon özellikleri, THF’deki çözeltisine yavaş yavaş 0.01 M HCl ilavesinden sonra UV-Vis spektrumundaki değişimlerden takip edilmiştir. Değişimler pH 2.42-1.04 aralığında gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın ikinci kısmında, uygun dinitril türevlerinin kullanılmasıyla periferalde sübstitüent olarak ariloksi ve arilalkiloksi içeren simetrik metalli oktaazaftalosiyaninlerin (çinko, kobalt ve bakır) sentezi amaçlanmıştır fakat sonuç AzaPc türevi, ariloksi ve arilalkiloksi gruplardan bağımsız alkiloksi sübstitüentli türevidir. Ayrıca, hekziloksi tetrapirazinoporfirazinlerin voltametrik ve spektroelektrokimyasal özellikleri incelenmiştir. Elde edilen bu yeni bileşiklerin yapıları; alışagelmiş spektral metodlar kullanılarak karakterize edilmiştir. Bu çalışmanın genel sonuçu olarak, tiyo- ve okso-sübstitüe beş yeni pirazin-2,3-dikarbonitril türevi sentezlenmiş, bunların siklotetramerizasyon reaksiyonları için en uygun metod seçilmiştir ve iki tanesi suda çözünür kuaternize azaftalosiyanin olmak üzere yeni dokuz adet pirazinoporfirazin kompleksi hazırlanmıştır.

In this work firstly, octasubstituted symmetric metallo and metal-free azaphthalocyanines containing sulphur as heteroatom on the periphery and their cationic derivatives that are soluble in water were synthesized. Metallo azaphthalocyanines could be readily prepared either by a direct cyclotetramerisation of dinitrile precursors as in the case of phthalocyanines or by a metal insertion into metal-free derivative as porphyrazines through the presence of corresponding metal salts. Aggregation properties of magnesium azaphthalocyanine 3 have been followed from the changes in the UV-Vis spectrum after dropwise addition of 0.01 M HCl to its THF solution. The changes were observed between pH values ranging from 2.42 to 1.04. In the second part of this work, the synthesis of octasubstituted symmetric metallo azaphthalocyanines (zinc, cobalt and copper) containing aryloxy and arylalkyloxy as the substituent on the periphery was aimed by making use of the corresponding dinitrile derivatives, but the resulting AzaPc derivative has been the one with alkyloxy substituents independent of the aryloxy or arylalkyloxy precursor. Furthermore, the voltammetric and spectroelectrochemical properties of the hexyloxy tetrapyrazinoporphyrazines were investigated. The new compounds were characterized by using conventional spectral methods. As an overall consequence of this study, thio- and oxo-substituted five new pyrazine-2,3-dicarbonitrile derivatives were synthesized, the most convenient method was chosen for their cyclotetramerisation reactions, and nine novel pyrazinoporphyrazine complexes, two of which were water soluble quaternizised azaphthalocyanines, were prepared.