Mekânda bitmemişlik arayışı

Abstract

Eylemler, bedenin dış dünya ile diyalog kurduğu bir düzlemdir. Mekânda, mekânın yönlendirmeleri üzerinden var olan beden, aynı zamanda eylemleri ile mekânın kendisini de kurar. Bedenin biricikliği sebebiyle eylemler de kendine özgü ve tek olarak değerlendirilebilir. Burada bahsedilen eylemlerin planlanamaz öznelliği sebebiyle mekânın her seferinde yeniden kurulduğu, anlamlandığı ve tanımlandığı söylenebilir. Mekânın belirlenmiş niteliklerinin beden üzerinde kurduğu rutinler ve eylemlere yansıyan ritüeller, bedenin özgürleşerek aktör haline gelmesiyle bozulur. Bu kurulup bozulma hali mekânın bitmemiş, sürekli oluşum halinde ve yeniden üretilen dinamik bir yapısı olduğunu göstermektedir. Beden, mekân içerisindeki rutinleri bozduğu anlık üretimler ile mekâna dâhil olarak onun kurucusu haline gelmektedir. Bedenin mekânla kurduğu anda beliren diyalog sayesinde gevşeyen, bulanıklaşan ve devamlı tanım değiştiren bir mekân oluşumundan söz edilebilir. Ara mekân olarak ifade edebileceğimiz bu özel oluşumlar, bedenin anda var olan ve kendiliğinden gerçekleşen eylemleri üzerinden gerçekleşmektedir. Rutinlerin bozulup yeniden kurulduğu, beden ve eylemlere olanak tanıyan bu ara mekânlar; anda var olan, kendiliğinden ve programlanamayan bir takım olaylara gebedir. Beden üzerinden kurulan bu olaylar sayesinde mekân bitmemekte ve devamlı üretim halindedir. Bitmemişlik meselesini mimari çerçeveden ele alan bu çalışma, bedensel eylemlerin yarattığı anlık oluşumlar olan olay kavramını sorunsallaştırıp tartışmaya açmayı hedeflemektedir. Bu yaklaşımın mevcut çalışmalardan farkı, bitmemişliği olumsuz bir mekânsal durum olarak ele almak yerine; potansiyel üreten bir veri olarak ele almasıdır. Çalışmanın temelinde, mekânda gerçekleşen olaylar sayesinde beliren ara mekânların olanaklı yapısı; bitmemişlik olarak adlandırılarak bu bitmemişlikler açığa çıkarılmaktadır. Bu çalışma ile mimarlık alanına, mekânsal olanakların keşfedilmesi adına bir yaklaşım olarak bitmemişliği arayış biçimlerinin kazandırılacağı düşünülmektedir. Bedensel eylemlere odaklı bu süreçten yola çıkarak; mekân içerisinde konumlandırılmış bedeni ve eylemleri görünür kılması sebebiyle performans sanatları, bitmemişlik halinin incelenmesi için uygun bir örneklem olarak değerlendirilmektedir. Performans anında beden özgürleşmekte, böylece ara mekânların kurulumu için bir zemin oluşmaktadır. Performansın akışkan ve spontane karakteri, bedeni mekânsal üretimlere dahil ederek bir keşif süreci başlatır. Bu keşif esnasında beliren ara mekânlar üzerinden mekânsal başkalaşma ve devamlılık sağlanmakta, böylece mekânın bitmemişlik meselesi oluş halindeki performans mekânında görünür olmaktadır. Bu sebeplerden ötürü performans mekânı olarak sahne bir araştırma laboratuvarı olarak görülmüş; mekânda bitmemişlik meselesi bedenin ana aktör olduğu, bilindik kuralların ve rutinlerin sürekli bozulup kurulduğu ara mekânlar üzerinden tartışılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada mekânsal bitmemişlik öncelikle, mekânın fiziksel sürekliliğine odaklanan maddesellik ve beden ile iletişimin vurgulandığı eylemsellik üzerinden kuramsal bir çerçevede açıklanacaktır. Bitmemişlik meselesinin odaklandığı ara mekânların kavramsallaştırılması da aynı şekilde mekânın maddeselliğindeki bir takım potansiyeller olarak değerlendirilen programsızlık ve eylemlerin olanaklılığının tartışıldığı olay kavramları ile iki eksen üzerinden tartışılacaktır. Ardından seçili performans mekânında "bitmemiş olan" haritalanmaya çalışılacaktır. Bu çalışmayla birlikte mekân ve beden arası diyaloğun bitmemişliği vurgulanarak, mekânın katılımcı bedenler tarafından yeniden üretilebileceği farkındalığı yaratılmak amaçlanmıştır