Saraylı Köyü Sit Koruma Projesi: Fiziksel Düzenleme İçin Ön Koşul Ve İlkelerin Araştırılması

Abstract

Saraylı Köyü, kentsel doku özellikleri, bölgedeki arkeolojik alan, meydanındaki 750 yıllık çınar ağacı, camisi ve sivil mimarlık örnekleriyle geleneksel Anadolu Köyü görünümünü günümüze kadar kısmen koruyabilmiştir. Saraylı Köyü’nde kentsel doku tüm Anadolu köylerinin vazgeçilmez unsurlarından biri olan meydanın etrafında şekillenmiştir. Anadolu köylerinin pek çoğunda olduğu gibi, Saraylı Köyü’nde de cami avlusu köyün meydanına açılmaktadır. Saraylı Köyü, Kocaeli İli’nin Gölcük İlçesi’ne bağlı 1326 yılında kurulmuş eski tarihli köylerden biridir. Samandıra Dağları’nın eteklerinde bulunan köy iklim ve bitki örtüsü bakımından Karadeniz Bölgesi’ne ait özellikler taşımaktadır. Ekonomik yapı ağırlıklı olarak tarıma dayalıdır. Ancak Gölcük Deniz Fabrikası’nın 1930’da kurulmasıyla bölgenin ekonomik ve mekânsal yapısı kısmen değişmiş işçi sınıfı artmış ve tarım alanları azalmıştır. Saraylı Köyü ile ilgili geçmiş yıllarda yapılan imar planı çalışmalarına ve kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına yönelik kararlara bakıldığında 1996 yılında Saraylı Köyü’nde tek yapı ölçeğinde tescil tespit çalışması yapılmıştır. 2001 yılında Koruma Amaçlı İmar Planı yapılana kadar geçerli olan yapılanma koşulları belirlenmiştir. Ancak henüz Saraylı Köyü Sit Koruma Alanı için Koruma Amaçlı İmar Planı yapılmamıştır. Bununla ilgili olarak, alan çalışması sonucunda hazırlanan, 1/2000 ölçekli analiz ve öneri paftaları, 1/200 ölçekli plan-cephe, siluet analiz ve öneri paftaları paralelinde belirlenen koruma kararları, müdahale ve işlevlendirme önerileri ele alınmış, bölge ile ilgili koruma kararları alınmıştır. Bu bağlamda Saraylı Köyü kentsel doku ve sivil mimarlık örneklerinin niteliklerini kaybetmeden gelecek nesillere aktarılması için izlenmesi gereken yolun belirlenmesi amaçlanmıştır

The urban texture, archeological sites found within Saraylı Village, with its 750 year-old scyamore tree in the middle of the public square , the mosque and other historical buildings, Saraylı has partially succeeded to preserve the traditional Anatolian country features. The urban texture of Saraylı is shaped around the public square like many other Anatolian villages. Similarly, the courtyard of the mosque is also integrated to the public square. Saraylı is one of the oldest villages of Gölcük, Kocaeli and has been founded in 1326. The village is located near Samandıra Mountains and the vegetation and climate possess unique characteristics of the Black Sea vegetation and climate. The economy is based on farming. However; the region underwent a rapid physical and economical change with the foundation of Gölcük Sea Factory in 1930 resulting in an increase in worker population and decrease in farmlands. When the decisions regarding conservation of cultural and natural themes and reconstruction plans are examined, it is found that there has been an official registration in 1996. In 2001, rules for construction were assigned until the reconstruction plan for conservation was set. However, a reconstruction plan for conservative purposes has not been made for the SIT area in Saraylı Village yet. Regarding this, a field study has been made and the conservation rules set regarding the 1/ 2000 scale analysis and proposal sheets as well as the 1/ 200 scale plans and silhouette analysis are analyzed. The present study aims to specify methods for preserving the urban texture and civil architecture to the future generations.