Natech kazalarının risk yönetimi açısından incelenmesi

Abstract

Afetlerin meydana geldiği konum ve etkilenen çevre bölgeler için uzun süre etkisi gözlenebilecek ikincil tehditler ve riskler meydana gelebilmektedir. Bu tehditler ve riskler özellikle endüstriyel alanda yapılaşmanın yoğun olduğu bölgelerde olası bir yıkıcı deprem senaryonun yaşanması halinde ikincil afetlerin oluşma ihtimalini kuvvetlendirmektedir. Büyük şehirlerin barındırmış olduğu endüstriyel tesisler ve bu tesislerin merkezi yerleşim alanlarının yoğunlaşmış olduğu bölgelerde faaliyet göstermesi, olası bir yıkıcı deprem senaryosu ile birlikte yangın ve patlama gibi ikincil afetleri de beraberinde getireceği açıktır. Endüstriyel tesislerde farklı alanlara çok sayıda hammadde, yarı mamul ve mamul kullanılmakta olup bu maddelerin olası bir depremin domino etkisi ile ikincil bir afet olarak yangın ve patlama riski oluşturması ve bu riskin yaşanması literatürde son yıllarda Natech kavramı olarak tanımlanmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, Natech kazalarının meydana gelme potansiyelini değerlendirerek bu konudaki risk analiz metotları ve konu ile alakalı yapılmış olan detaylı araştırmaları sunmaktır. Sunulan çalışmada, geçmişte yaşanmış Natech kazaları ve bu kazaların sonucunda oluşturulmuş raporlar incelenmiş, bu kazaların çevre üzerindeki etkileri ve Natech kazaları üzerinde kullanılabilecek risk analizi metotları derlenmiştir. Bu bağlamda, Natech kazalarını tetikleyecek öncül afetler meydana gelmeden önce kentsel bölgelerdeki tesislerin Natech risk analizlerinin yapılması önerilmektedir. Doğa kaynaklı afetlerin tetikleyebileceği Natech kazaları sonucunda hayati riskler ve çevre sorunları ile karşılaşılmaması, afet sonrası sürdürülebilir bir müdahale ve iyileştirme sürecinin oluşturulması ve diğer ekonomik ve sosyolojik kayıpların minimize edilmesi için Natech risk analizi ve Natech risk yönetimi çalışmalarının yapılması ve sonuçların değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Sunulan tez çalışması kapsamında derlenen bilgiler ışığında Natech risk analizi ve risk yönetimi kavramları hakkında gelişmiş bir bilgi sunulmaktadır.