İstanbul deprem istasyonlarında alınan deprem ve mikrotremor kayıtlarının analizi

Abstract

Depremler sırasında yapılarda görülen hasar üzerinde yapısal özelliklerin yanı sıra deprem kaynak ve dalga yayılma yolu özellikleri ile yerel zemin tabakalarının dinamik davranış özelliklerinin önemli etkisi bulunmaktadır. Bu yüzden, yapıların depreme dayanıklı olarak projelendirilmesinde oturtulacakları zemin tabakalarının başta hakim peryotlar olmak üzere dinamik özelliklerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Yerel zemin tabakalarının dinamik davranış özelliklerinin belirlenmesinde kullanılan üç temel yaklaşım bulunmaktadır. Bunlardan ilki, yerel zemin tabakalarının depremler sırasında gösterdikleri davranış özelliklerinin gerçek deprem kayıtlarının analiz edilmesi ile belirlenmesi olup, bu yaklaşımın sınırlayıcı yönü, sismik açıdan fazla aktif olmayan yerlerde analiz için gerekli sayıda deprem kaydının alınmasının uzun zaman alabilmesidir. İkinci ve en fazla kullanılan yöntem, zemin tabakalarının dinamik özelliklerinin arazi ve laboratuvar deneyleri ile belirlenmesidir. Arazi ve laboratuvar deneylerinin maliyetlerinin yüksek oluşu bu yöntemin geniş bölgelerin analizinde kullanımım zorlaştırmaktadır. Diğer bir alternatif yöntem, ilgilenilen bölgede kaydedilen mikrotremorların analiz edilerek yerel zemin tabakalarının dinamik davranışları hakkında bilgi edinilmesidir. Mikrotremor verilerinin kaydedilmesi ve analizleri diğer yöntemlerle karşılaştırıldığında oldukça basit ve ekonomik olmaktadır. Ayrıca kayıt ve analiz için ihtiyaç duyulan süre de kısadır. Bu yönüyle mikrotremorlar, deprem mühendislerine geniş olanaklar sunmaktadır. Bu çalışma kapsamında, İstanbul'da kurulu bulunan deprem istasyonları tarafından kaydedilen depremlerin ivme, hız ve yerdeğiştirme tepki spektrumlan elde edilmiş ve istayonlann bazılarında mikrotremor hız kayıtlan alınmıştır. Deprem kayıtlarının tepki spektrumlarında görülen zemin hakim peryotlar ile mikrotremor kayıtlarının Fourier spektrumlarında ortaya çıkan hakim peryot değerleri karşılaştırılmış ve aralarda oldukça iyi uyum olduğu görülmüştür