Uygurcadan Türkçeye Bilgisayarlı Çeviri

dc.contributor.advisor Adalı, Eşref tr_TR
dc.contributor.author Orhun, Murat tr_TR
dc.contributor.department Bilgisayar Mühendisliği tr_TR
dc.contributor.department Computer Engineering en_US
dc.date 2010 tr_TR
dc.date.accessioned 2010-06-16 tr_TR
dc.date.accessioned 2015-04-08T11:49:58Z
dc.date.available 2015-04-08T11:49:58Z
dc.date.issued 2010-06-18 tr_TR
dc.description Tez (Doktora) -- İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2010 tr_TR
dc.description Thesis (PhD) -- İstanbul Technical University, Institute of Science and Technology, 2010 en_US
dc.description.abstract Bilgisayarlı çeviri yapay zekâ bilim alanının bir alt dalı olan Doğal Dil İşlemenin (DDİ) önemli bir konusudur. Bilgisayarlı çeviri, bir doğal dili başka bir doğal dile çevirme işlemidir. Bilgisayar teknolojisinin gelişmesi ve bilgisayarın yaygınlaşmasıyla bilgisayarlı çeviri alanındaki araştırmalar yaygınlaşmış ve birçok çeviri sistemleri geliştirilmiştir. Bu tezin amacı Uygurcadan Türkçeye bilgisayarlı çeviri konusunda gerekli kuramsal altyapıyı oluşturmak ve bunun üzerinde kurulacak yazılımlar ile çeviri işlemini gerçekleştirmektir. Bir kaynak dilden hedef dile çeviri yapabilmek için, özellikle bitişken diller için ilk yapılması gereken çalışma dillerin biçimbilimsel çözümleyicilerinin tasarlanmasıdır. Türkçenin biçimbilimsel çözümlenmesi daha önceden yapıldığından, bu çalışmada sözkonusu bu çözümleyici doğrudan kullanılmıştır. Uygurcanın dil yapısı araştırıldıktan sonra Uygurca için bir biçimbilimsel çözümleyici geliştirilmiştir. Uygurcadan Türkçeye çeviri yapabilmek için bu tez kapsamında çeşitli çeviri kuralları tanımlanmıştır. Belirsizliklerin giderilmesi için ise biçimbilimsel ve anlamsal belirsizlik giderici geliştirilmiştir. Bu tezde akraba ve bitişken diller için önerilen karma yöntemi üzerine belirsizlik giderme çalışmaları da ele alınarak Uygurca metinden Türkçe metne bilgisayarlı çeviri yapabilen bir sistem geliştirilmiştir. Farklı yapılarda bulunan 240 adet tümce, önerilen bu sistem üzerinde sınanmış ve sistemin elde ettiği başarı BLEU ölçeğine göre değerlendirilmiştir. tr_TR
dc.description.abstract Machine translation is a subfield of artificial intelligence, more precisely, natural language processing. It is based on computer technology which uses software to translate one natural language to another. As computer technology grew, it became popular and many machine translation systems have been developed as a result. The main goal of this dissertation is to develop a theoretical infrastructure and implement a machine translation software system which may translate Uyghur to Turkish. Implementing a machine translation for agglutinative languages requires the development of a morphological analyzer for source and target languages. A morphological analyzer for Turkish has already been developed, similar technology was applied to this system. For Uyghur Language, a morphological analyzer was developed with natural language technology which emphasizes Uyghur grammar. Translation rules were defined according to the structure of Uyghur and Turkish languages in order do perform translations. Additionally, to reduce ambiguity, morphological disambiguation and word sense disambiguation methods were implemented. In this dissertation, a machine translation system which translates Uygur to Turkish was implemented based on similar models which were designed for related languages. The model was improved through the application of disambiguation models. BLEU scores were made to validate system performance, wherein 240 differently structured sentences were translated from Uyghur to Turkish. en_US
dc.description.degree Doktora tr_TR
dc.description.degree PhD en_US
dc.identifier.uri http://hdl.handle.net/11527/527
dc.publisher Fen Bilimleri Enstitüsü tr_TR
dc.publisher Institute of Science and Technology en_US
dc.rights İTÜ tezleri telif hakkı ile korunmaktadır. Bunlar, bu kaynak üzerinden herhangi bir amaçla görüntülenebilir, ancak yazılı izin alınmadan herhangi bir biçimde yeniden oluşturulması veya dağıtılması yasaklanmıştır. tr_TR
dc.rights İTÜ theses are protected by copyright. They may be viewed from this source for any purpose, but reproduction or distribution in any format is prohibited without written permission. en_US
dc.subject Bilgisayarlı çeviri tr_TR
dc.subject Türk dilleri tr_TR
dc.subject Uygurca tr_TR
dc.subject Türkçe. tr_TR
dc.subject Machine Translation en_US
dc.subject Turkic languages en_US
dc.subject Uyghur language en_US
dc.subject Turkish. en_US
dc.title Uygurcadan Türkçeye Bilgisayarlı Çeviri tr_TR
dc.title.alternative Machine Thranslation From Uyghur To Turkish en_US
dc.type Thesis en_US
dc.type Tez tr_TR
Dosyalar
Orijinal seri
Şimdi gösteriliyor 1 - 1 / 1
thumbnail.default.placeholder
Ad:
10459.pdf
Boyut:
1.7 MB
Format:
Adobe Portable Document Format
Açıklama
Lisanslı seri
Şimdi gösteriliyor 1 - 1 / 1
thumbnail.default.placeholder
Ad:
license.txt
Boyut:
3.14 KB
Format:
Plain Text
Açıklama