İnşaat İşletmelerinde Finansal Risk Yönetimi İçin Sayısal Yaklaşımlar

Abstract

Bir firmanın, üstlenilen çeşitli projelerdeki ve/veya iş kollarındaki finansal riskleri yeterince tanımaması, bu riskleri ölçümlememesi, izleyip, kontrol etmemesi epeydir güvensiz ve başarısız iş yönetimi olarak düşünülmüştür. Ancak sayısal risk ölçümlemesi ve yönetiminin iyi tanımlanmış ve iyi organize olmuş metotları, özellikle finans mühendisliği ve stokastik modelleme alanlarında kat edilen gelişmelerle, son 10 yılda ortaya çıkmıştır. Türkiye’de finansal risk yönetimi önemi özellikle “Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu”nun, Şubat 2001 tarihinde yayınladığı “Piyasa Risklerinin Yönetimi” başlıklı düzenlemesi ile artmıştır. Bankalar, düzenlemedeki getirilen şartlar gereğince, iş aktivitelerinden kaynaklanan piyasa risklerine karşılık olarak yeterli sermayeyi bulundurmalılardı. Şüphesiz ki bankalar, ekonomide kaynak dağıtımını yapan organlar olarak, aynı riske hassas yönetim şeklini kendi kurumsal müşterilerinden (kaynak kullanıcılardan) de bekleyecekler, kredi kullandırırken mevcut alternatifler arasından tercihlerini daha risksiz gördükleri kurumlardan yana kullandıracaklar veya diğerlerinden daha riskli yönetim tarzı izlediklerini gözlemledikleri müşterilerine daha maliyetli kredi kullandıracaklardır. Ekonomideki kaynak dağıtıcılar (bankalar) ve kaynak kullanıcılar arasındaki bu etkileşim zamanla geleneksel yönetim anlayışlarını değiştirecek; modern, riski yönetebilen iş yönetimi uygulamalarının yaygınlaşmasını sağlayacaktır. Bu tez, inşaat projelerinin haiz olduğu tüm risklere değinmektense, projelerin karşı karşıya kaldıkları ve risk yelpazesinin büyük bir çoğunluğunu oluşturan, piyasa risklerinin sayısal olarak, “riske maruz değer” ve “stres testleri” gibi yöntemlerle, ölçümlemesini ve piyasa risklerinin yönetimi için bir çerçeve çizilmesini amaçlamaktadır.

An enterprise’s failure to establish a management structure that adequately identifies, measures, monitors, and controls the financial risks involved in its various projects and/or lines of business has long been considered an unsafe and an unsound conduct. But well-defined and well-organised ways of quantitative risk measurement and management have emerged during the last decade, especially along with the academic advancements in the field of financial engineering. In Turkey, for financial institutions, market risk gained a high profile when the “Banking Supervisory Board” published “The Supervisory Treatment of Market Risks” in February 2001. Banks, as it was proposed in the treatment, have to set aside capital to cover the market risks inherent in their business activities. There is little doubt that financial institutions, as the lender bodies of the economy, would require the same risk-averse business practices from their corporate customers (their borrowers) to ensure that their loan repayments would be fulfilled, or require higher interest rate charges from those they assess as “riskier than others”. This interaction between the lenders and borrowers would eventually change the way business has traditionally been conducted in every industry, and help spread around the modern risk-averse business conducts. The aim of this thesis will not be to answer every question regarding the risks in construction projects, but rather to demonstrate a framework within which decisions involving financial risks inherent can be depended on quantitative approaches; namely “value at risk” and “stress tests”.