Gündelik Hayatta Plastik Malzemenin Anlamları: Mutfak Objeleri Üzerine Bir Araştırma

Abstract

İnsan yapımı bir malzeme olan plastik ilk keşfedildiği günden beri çeşitli yönleriyle çok tercih edilmiş, diğer yandan da çevreye ve sağlığa zararlı olduğu gerekçesiyle eleştirilere hedef olmuştur. Bu çalışma, içinde bulunduğumuz çağa ve modern tüketim toplumuna damgasını vurmuş olan plastikleri teknik yönleri ile değil gündelik hayatta sosyal yönleri ile incelemektedir. Öncelikle literatür taraması ile plastiğin tarihçesi, sosyal ve çevresel gelişmelerle ilişkisi sorgulanmıştır. Daha sonra, plastiğin ev içinde kullanımı mutfak özelinde irdelenmiş; İstanbul’da yaşayan bir grup kullanıcı seçilerek, plastik gereçlerin mutfaktaki deneyimler esnasında yarattığı kavramlar; performansının nasıl algılandığı, kullanıcılarda yarattığı olumlu ve olumsuz görüşler nitel bir yöntem ile araştırılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, gündelik hayatta plastik malzemenin yarattığı anlamları inceleyerek, malzemeye sosyal bir sembol olarak ve kullanıcı ile ilişkisi kapsamında yeni bir bakış açısı getirmeyi amaçlamaktadır. Konuya bu açıdan yaklaşmak, hem bir malzemenin maddi kültürün konusu olarak çözümlenmesi açısından, hem de tasarım disiplininde malzeme seçimi sürecine sağlayacağı katkı bakımından düşünüldüğünde faydalı olacaktır.

Being an artificial material, plastic has been preferred for its certain aspects; on the other hand, it has been a target for critics due to its bad effects on human health and environment. This study aims to investigate the plastics, which marks modern consumption, in terms of its social aspects and impact in everyday life. Firstly a literature research has been made and the relations of plastic with historical, social and environmental background have been portrayed. Secondly, the domestic use of plastics, i.e the kitchen practices have been investigated through a qualitative user research. It is aimed to reveal the concepts of practices with plastic kitchenware; namely, the perception of performances of them with the positive and negative thoughts of a group of users who live in Istanbul. Finally this research reveals the meanings and symbols of plastic material in everyday life through the kitchen practices of users and this leads to a new perspective which would be useful with a material culture framework. This would also contribute information into design process.