Koruma Alanlarının Yönetimi Ve Yönetim Planı Sürecinin Değerlendirilmesi

Abstract

Dünyada kent kimliğini belirleyici öğelerin başında gelen tarihi alanların önemi gün geçtikçe artmaktadır. Artan önemle birlikte koruma yaklaşımları da gelişim göstermekte ve etkin koruma için alan yönetimi gündeme gelmektedir. UNESCO Dünya Mirası Merkezi’nin Dünya Mirası Listesine yer alma koşullarından biri olarak yönetim planı talep etmesi ile birlikte, koruma alanları için yönetim planlarının hazırlanması bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu çalışmada, korumada çağdaş yaklaşımın bir ürünü olan yönetim planı kavramı doğrultusunda, hazırlama ve uygulama sürecinde yaşanan sorunları dikkate alarak, koruma alanlarının etkin yönetimi için yönetim planlama sürecinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada öncelikle amaca uygun olarak tarihi çevre ve kültürel miras kavramı ele alınmış, koruma anlayışının dünyada ve Türkiye’de gelişimi ortaya konulmuş ve yönetim planının günümüz koruma anlayışı içindeki yeri değerlendirilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, koruma alanlarının yönetiminde, UNESCO, ICOMOS ve IUCN gibi koruma konusunda dünyada söz sahibi olan kurum ve kuruluşlar tarafından yayınlanmış temel çalışmalar olarak kabul edilebilecek “rehberler” ayrıntılı olarak incelenmiştir. İnceleme sonucunda yönetim planı hazırlama süreci belirlenmiş ve öneri yönetim planı içeriği oluşturulmuştur. Dördüncü bölümde, farklı karakterdeki alanlar için hazırlanan başarılı yönetim planları, belirlenen süreç doğrultusunda ayrıntılı olarak incelenmiş ve yönetim planı hazırlık sürecinin temelde aynı kaldığı sonucuna varılmıştır. Son olarak belirlenen yönetim planı süreci ve incelenen örnekler dikkate alınarak ve mevcut yönetmelik doğrultusunda, Tarihi Yarımada için çağdaş koruma yaklaşımını yansıtan bir yönetim planı önerisi getirilmiştir. Ayrıca çalışmanın bütünü değerlendirilip tarihi alanların etkin korunmasının sağlanması için yönetim planlarının gerekliliği vurgulanmıştır.

The importance of historical areas, which are one of the most significant elements of city identity, has been constantly increasing in the world. Along with this increased importance, protective actions have been improving and area management, which envisages an effective protection, is now on the agenda. UNESCO World Heritage Center urges countries that are planning to be on the list of World Heritage should have a management plan. This is the reason why the preparation of management plans is now an important requirement. In this study, in line with a contemporary management plan, it is aimed to determine the management plan process so as to effectively protect conservation areas. And also problems faced during the preparation and application steps, were taken into account. In the study, the concept of historical environment and cultural heritage has been discussed, the improvement of conservation concept in Turkey and also in the world has been put forward and finally the management planning has been discussed in terms of today’s conservation policy. In the third part of the study, fundamental work which has been published by such institutions as UNESCO, ICOMOS, and IUCN has been thoroughly investigated. The management plan and three phases are proposed in the third chapter. In the fourth chapter of the study, successful management plans created for areas with different characteristics have been studied in detail in line with established process and it has been concluded that preparation process for the management planning remained unchanged. Finally, considering established management planning process and studied examples, and also in line with the current regulations, a management planning proposal, which reflects an up-to-date conservation action for the Historical Peninsula, has been made. Moreover, each section of this study has been evaluated taking the entire study into account, and the requirement for the management planning has been emphasized to ensure that an effective protection is carried out for historical areas.