Ord. Prof. Dr. A. Süheyl Ünver'in Geleneksel Türk Sanatları Tarih Yazımına Katkısı: Necmeddin Okyay Defterleri

Abstract

Bu çalışma, Ord. Prof. Dr. A. Süheyl Ünver'in Türk kültürü merkezli araştırmalarının sonucunda oluşan arşivinin, geleneksel Türk sanatları tarih yazımına katkısını konu almaktadır. Bu bağlamda, Süleymaniye Kütüphanesi Süheyl Ünver Arşivi'nde bulunan Hezarfen Hattat Necmeddin Okyay ile ilgili defter ve dosyaları incelenmektedir. Süheyl Ünver, Osmanlı İmparatorluğu ile Cumhuriyet Türkiyesi arasında bir kültür-sanat köprüsü kurmuş, çok yönlü bir bilim insanıdır. Araştırmacı, eğitimci kişiliğiyle ve gerçekleştirdiği yayınlarla geleneksel Türk sanatlarının günümüze ulaşmasında ve yaygınlaşmasında büyük hizmetlerde bulunmuştur. Binlerce defter ve yüzbinlerce nottan oluşan zengin arşivi bunun en önemli parçasıdır. Süheyl Ünver Arşivi çeşitli kişi ve kurumlar arasında dağılmıştır. Türk sanat tarihi ile ilgili notlarını içeren bölümü Süleymaniye Kütüphanesi'nde, yeni kurulan Ord. Prof. Dr. A. Süheyl Ünver Araştırma Merkezi'nde korunmaktadır ve araştırmacıların hizmetindedir. Arşivin Türk sanat tarihyazımındaki yeri bugüne kadar incelenmemiştir. Bu çalışma, belirtilen alandaki boşluğu doldurmak üzere bir girişimdir. Bu bağlamda öncelikle Süheyl Ünver'in hayatı, eğitim çalışmaları ve Türk sanatları üzerine yayınları değerlendirilmiş; arşivinin oluşum süreci araştırılarak, Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki Süheyl Ünver Arşivi ayrıntılı olarak incelenmiştir. Hattat Hezarfen Necmeddin Okyay defter ve dosyaları, bu arşivin geleneksel Türk sanatları tarihyazımına katkısı bağlamında örneklem olarak ele alınmış ve tüm belgelerin detaylı analizi gerçekleştirilmiştir. Tez çalışmasında temel kaynak olarak arşiv belgeleri kullanılmıştır. Süheyl Ünver Arşivi'nde Necmeddin Okyay ile ilgili saptanan üç defter ve beş dosyanın içerikleri ayrıntılarıyla ele alınmıştır. Ağırlıklı olarak Süheyl Ünver'in Necmeddin Okyay ile gerçekleştirdiği sohbetler sırasında tuttuğu notlardan oluşan bu belgeler, geleneksel Türk sanatları -özellikle hat sanatı alanında- engin bir bilgi kaynağı durumundadır.

This study focuses on Ord. Prof. Dr. A. Süheyl Ünver's contributions to the historiography of traditional Turkish arts through his archive. In this context, his notebooks and folders concerning the polymath calligrapher Necmeddin Okyay preserved at the Süleymaniye Library Süheyl Ünver Archive are examined. Süheyl Ünver was a versatile man of science, art and philosophy. He has been of great service for the continuity of the traditional Turkish arts. Thousands of notebooks and hundreds of thousands of notes are a crucial part of his archive. The Süheyl Ünver Archive is dispersed among various people and institutions. His notes on the history of Turkish art are protected at the Ord. Prof. Dr. A. Süheyl Ünver Research Center at Süleymaniye Library. Archive has not been studied so far by means of its importance for the historiography of Turkish arts. This study is an attempt to fill the gap in the specified area. Therefore, Süheyl Ünver's life, his educational activities and publications on Turkish art are examined. Necmeddin Okyay notebooks and folders are studied as a sample in the context of Ünver's contribution to the historiography of traditional Turkish arts. Archival documents are used as the primary source for the thesis. Three notebooks and five folders are identified on Necmeddin Okyay and have been examined fully. These documents mainly consist of notes taken by Süheyl Ünver during conversations with Necmeddin Okyay and provide with valuable information on traditional Turkish arts, especially the art of calligraphy.