İstanbul’da Yeniden İşlevlendirilen Korumaya Değer Endüstri Yapıları Ve İç Mekan Müdahaleleri: Santralistanbul Örneği

Abstract

En temel anlamıyla, amacı insana barınak sağlamak olan mekan ve yapının var olma nedeni insandır. İnsanlar tarafından kullanılamayan bir yapı, var oluş nedenini yitirmiş demektir. Bu nedenledir ki kullanılmayarak terk edilen, kendi haline bırakılan yapılar harabeye dönmektedirler. Yapıldıkları dönemde, var olan ihtiyaçları işlevsel olarak karşılama amacına yönelik oluşturulan mekan ve yapı, zaman içinde değişen kültürel ve sosyo-ekonomik koşulların beraberinde getirdiği farklılaşan toplumsal yaşam ve ihtiyaçlar sonucunda işlevsel olarak eskiyebilir. Fakat çoğu zaman, işlevsel olarak eskiyen yapılar, yapıldıkları dönemin kültürel, mimari, teknik, sosyal, ekonomik vb. özelliklerinin somut birer yansıması olan fiziksel varlıklarını devam ettirirler. Bu şekilde işlevsel olarak eskiyen fakat fiziksel olarak varlıklarını devam ettiren yapıların terkedilerek yok olmaya mahkum olmadan oldukları manevi değerlerin geleceğe aktarılması için, yeniden işlevlendirilmeleri gerekmektedir. Gerek teknolojik yönüyle, gerekse insanların yaşam biçimlerini değiştiren sosyal, kültürel ve ekonomik boyutta yarattığı gelişmelerle, Endüstri Devrimi'nin tarihteki etkileri dünyada olduğu gibi Osmanlı Devleti'nde de hissedilmiştir. Endüstri yapıları, taşıdıkları teknik bilgi, yapıldıkları döneme ait sosyal, kültürel, tarihi ve mimari özelliklerle korunmaya değer yapı kategorisindedirler. Bu nedenle, tüm korunmaya değer yapılarda olduğu gibi endüstri yapılarında da bulunan korunmaya değer özelliklerin tahribata uğramaması için, yeniden işlevlendirme sırasında uygulanacak olan müdahaleler hassasiyetle ele alınmalıdır. Tez kapsamında, yeniden işlevlendirilecek olan korunmaya değer yapılarda, müdahale hassasiyetini ve kararlarını belirlemek amacıyla, müdahale öncesinde, mekana has özelliklerin tespiti için bir analiz yöntemi önerilmiştir. Önerilen analiz yöntemi, İstanbul'da yeniden işlevlendirilmiş korunmaya değer bir endüstri yapısı örneği olan Santralİstanbul, Enerji Müzesi üzerinde örneklenmiştir.

Space has a fundamental aim of providing shelter for human being, therefore the reason for the existence of space is human being. A building which is not being used by human being means that the building has lost its existence reason. Thus, buildings which are abandoned and not used would absolutely become wreck. Buildings which are build to meet the functional needs of their time, may get old due to the changes in the social life and needs regarding the change in cultural an soci-economical conditions.Howevwer, in many cases these functionally old structures may preserve their physical existence, which is a concrete reflection of their cultural, architectural, technical, social and economical, etc. properties. These functionally old but physically still existing buildings neeed to be evaluated in terms of ?adaptive re-use? in order to convey their incorporeal values to the future. Like many other countries, Ottoman Empire is also influenced by Industrial Revolution, not only with its technological sides but also with the developments created in social, cultural and economical dimensions and effected whole social life. Industrial buildings are worth the conserve, with their acquired technological data, social, cultural, historical and architectural values. Therefore, like other buildings which are worth to conserve, industrial buildings should also be evaluated in terms of ?adaptive re-use?. Possible intervantions during this ?re-use? process should be undertaken very carefully to preserve the properties of the industrial buildings from dilapidation. Within the context of thesis, with the aim of determining intervension sensitivity and decisions before the intervention process, an analysis method is proposed. Santralİstanbul, Energy Museum, which is a worth to conserve, reused industrial building is taken is as a case study for the analisis method.