Bilgi, güvenlik ve hizmet kıskacında internetin ilk dönem gelişimi: Türkiye, Hollanda ve Güney Kore örneğinin incelenmesi

Abstract

Günümüzden geçmişe doğru insanlık tarihini düşündüğümüzde bazı icatların, bazı teknolojik gelişmelerin dünyayı algılayış biçimimizi kökten değiştirdiğini ve bu icatlar olmadan yaşamımızın bugünkü gibi olamayacağını görürüz. Yazı öncesi dönemlerden bugüne ateşin, tekerleğin, pusulanın, kağıt ve matbaanın, teleskopun, buharlı makinanın, elektriğin, telefonun ve uydunun icadı insanların yaşamını ve dünyaya bakışını radikal şekilde değiştiren en temel icatlardır. Bunlar dışında bulunduğumuz yüzyıla damgasını vuran en önemli icatlardan ikisi ise bilgisayar ve internetin keşfidir. Her ne kadar bu iki icadın üniversite ve devlet kurumlarından sade vatandaşın evine ulaşması 20-30 yılı bulsa da günümüzde insanların en çok yararlandığı teknolojiler arasında kuşkusuz internet yer almaktadır. Hatta öyle ki evreni oluşturan temel maddeleri günümüz insanına sorduğumuzda toprak, su, hava ve ateş dörtlüsüne ek olarak interneti duymamız sürpriz olmayacaktır. Hızlı haberleşmeden, anlık bilgi paylaşımına, yeni tür habercilikten sosyal medyaya, iş dünyasının en çok faydalandığı tanıtım ve reklamdan seyahat ve tatillere, devletin online hizmetlerinden bankacılık ve ticarete, online sosyal ilişkilerden kültürel etkileşime, çevre duyarlılığından online eğitime, günlük yaşamın olduğu her yere nüfus eden internet ve internete bağlı teknolojiler hayatımıza pek çok alanda yenilikler getirmiş, olumsuz etkileri olsa da günlük hayatın rutinlerini derinden dönüştürmeye devam etmektedir. İnternet teknolojisinin günümüzdeki konumu göz önüne alındığında hayatın bu kadar farklı noktalarına temas edip bu kadar kullanışlı olacağı acaba ilk keşfedildiği dönemde düşünülüyor muydu? İnternet teknolojisini ve altyapısını tasarlayan mucitlerin bu teknolojiden beklentisi tam olarak neydi? İnternet tam olarak hangi amaçla keşfedildi? Bu ve bunun gibi sorular bu teknolojik ürünün ilk ve son halini daha doğru anlamamıza, temel bir amacı sağlamak için keşfedilen internetin geçirdiği dönüşümü zaman içinde daha net görmemize sebep olacaktır. Bu tezin ilk bölümünde dünyayı radikal şekilde dönüştüren bir icat olan internetin ilk kez Amerika'da keşfedildiği ortam, icadı ortaya çıkaran teorik arka plan, gelişiminde yer alan kurumlar, gelişim serüveni ve dünyaya yayılmasından bahsedilmiştir. İkinci bölümde ise internet teknolojisinin ilk kez Türkiye, Hollanda ve Güney Kore'ye nasıl giriş yaptığı, hangi kurumların internetin gelişiminde rol oynadığı, sade vatandaşın kullanabileceği hale gelene kadar geçirdiği gelişim serüveni incelenmiştir. Bu ülkelerin kullandığı internet teknolojisi aynı olsa da bütün ülkeye yayılacak şekilde altyapısını geliştirme şekli farklılık göstermiş ve her ülkenin kendine has şekilde ilk internet deneyimi yaşanmıştır. Tezin üçüncü bölümünde ise 1990'lı yıllardan sonra internetin yaygınlaşması ile birlikte bu teknoloji üzerinden yayılma imkanı bulan virüslerin gelişimi incelenmiştir. Özel sektörde ve devlet kurumlarında zararlı yazılımlara karşı yeni bir alan olan siber güvenlik ve bunun hukuk tarafına yansımasıyla siber suçlar ortaya çıkmıştır. Dinamik bir yapı arzeden internet teknolojisi ile gerekli politikaların uygulanması için devletler de kendini yeni duruma göre konumlandırmıştır. Devletler özel olarak internet xvi altyapısı ve siber güvenlik ile görevli birimler ve kurumlar oluşturmuş böylece devletlerin internet teknolojisinde analiz, planlama, güvenlik bakışı ve yetenekleri gelişmiştir. Geleneksel hukuk sistemi de artan bu teknoloji suçlarının önünü kesmek için mevzuatlar, düzenlemeler ve yasalar ile gerekli çalışmaları yapmış ve artık internet teknolojisi tüm alanlarda tanınan bilinen bir teknoloji olarak yerini almıştır. Bu tezde incelenen ülkelerden ABD, Türkiye, Hollanda ve Güney Kore'de siber güvenlik ve internet ile ilgili çıkarılan yasalar ve düzenlenmeler gözden geçirilip, Türkiye'de internet ve siber güvenlik ile görevlendirilmiş kurumlara yer verilmiştir. Araştırmanın temel iddiası, günümüzde genel olarak bilgi, alışveriş, hizmet ve güvenlik amacıyla kullanılan internet teknolojisinin ilk keşfedilme amacının bunlardan sadece bilgi paylaşımı olduğudur. İnternetin keşfedildiği dönemde ABD'deki siyasi ve toplumsal ortam, icadı ortaya çıkaran teorik arka plan, gelişiminde yer alan kurumlar, gelişim serüveni ve dünyaya nasıl yayıldığından bahsedilmiştir. Ayrıca web'in keşfi olan internetin ilk dönemi sayılan 1990 yılına kadarki dönemde internet üzerinden hizmet verilebilecek servislerin çok sınırlı olduğu, bu servislerle sadece bilgi paylaşımı ve haberleşmenin gerçekleştirilebileceği alışveriş, güvenlik ve hizmet gibi servislerin teknik olarak yapılamadığı internet altyapısındaki gelişmeler üzerinden incelenmiştir. Aynı zamanda internetin ilk kez Türkiye, Hollanda ve Güney Kore'ye nasıl giriş yaptığı ve son kullanıcıya ulaşana kadarki gelişmeler ve bu ülkelerdeki siber güvenlik ve internet ile alakalı yasalar incelenerek karşılaştırması yapılmıştır.