Tarihi Kentsel Alanlarda Toplumsal Ve Mekansal Yeniden Yapılanma Sürecinde Yaşanan Değişim: Fener-balat Örneği

Abstract

Bu çalışmada, kent içi konut alanlarında yaşanan fiziksel, ekonomik ve sosyo-kültürel değişimlerin güncelliğini koruması ve Türkiye gibi tarihi değerler taşıyan bir ülkede yenileme çalışmalarının oldukça önemli olmasından ötürü, tarihi kentsel konut alanlarının yaşadığı değişim süreci incelenmiştir. Bu kapsamda tezin ilk bölümü olan teorik kısımda sürecin bileşenleri, aktörleri, dinamikleri, sonuçları ve değişimi araştırılmıştır. Tezin ikinci kısmı olan alan çalışmasında ise, İstanbul’daki tarihi kent içi konut alanlarının yaşadığı değişim sürecini ortaya koymak amacıyla Fener-Balat’ta farklı iki yaklaşımla tasarlanan projeler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Böylece, Türkiye’deki tarihi kent içi konut alanlarının, toplumsal ve mekansal yeniden yapılanma süreci içinde, hangi bileşenlerin etkileşimi ile nasıl bir değişim içine girdiği ortaya konulmuş ve sürecin çok boyutluluğu vurgulanmıştır. Tarihi kent içi konut alanlarında uygulanacak yenileme çalışmalarında tüm sorulara cevap verecek, geniş katılımlı, herkesin çıkarlarının korunduğu, adil ve çok boyutlu projelerin uygulanması için çıkarımlarda bulunulmuş ve özellikle 2000’li yıllardan sonra İstanbul’daki çoğu tarihi kent içi konut alanının değişimine neden olan bu süreç üzerinde düşünülmesi sağlanmıştır.

In this study changing process of the social and spatial restructurıng in historical sites was analysed due to socio-cultural, economic and pyshical changes in inner city housing zones are contemporary issues currently and plays great role in Turkey, which possess considerable historical value and importance. In this content, in the first part of the thesis components, actors, dynamics, results and change of the process were observed. In the second part, the projects conducted under two different approaches for Fener-Balat; is discussed in order to manifest alternation processes of historical inner city residential areas throughout the thesis on application samples. Thus, what kind of changes historical urban areas in Turkey have been through with respect to societal and spatial reconstructing process is presented and the multidimensionality of the process is emphasized. Inferences were made to apply projects with broad participation that can answer all the questions about reconstructing historical urban areas, which are in turn fair, multidimensional and protects benefits of everybody, plus the process which caused the change of historical urban housing zones in Istanbul especially after 2000’s, is considered.