Türkiye Akarsularında Peryodiklik Analizi

Abstract

Nehir akımlarında peryodiklik analizi gelecekte nemli ya da kurak devreler olup olmayacağı konusunda fikir verebileceği için su kaynakları projeleri açısından önem taşımaktadır. Dünyanın farklı yerlerinde son yıllarda yapılan çalışmalarda akım verilerinde peryodiklik bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Bu çalışmada Türkiye akarsularında peryodikliğin varlığı incelenmiştir.Çalışmada Türkiye genelinde en uzun veriye sahip 10 adet akım gözlem istasyonu seçilmiş ve yıllık ortalama akımlarda peryodiklik olup olmadığı incelenmiştir. Türkiye akarsularının peryodiklik analizinde Peryodogram Metodu kullanılmıştır. Metodun uygulanması için Fortran dilinde bir program yazılmıştır. Bütün akım Gözlem İstasyonları için çalıştırılarak çıkan sonuçlar Fisher-Whittle testi ile kontrol edilmiştir. Çalışmanın son aşamasında Türkiye tek bir bölge olarak ele alınarak peryodiklik analizi yapılmıştır. Bütün sonuçlar incelendiğinde Türkiye genelinde akarsu akımlarında bir peryodiklik bulunduğunu söylemek mümkün değildir. Ancak çalışmada dikkate alınan akım seri uzunlukları bu tip bir çalışma için kısadır. Peryodogram analizinin yapıldığı uluslararası çalışmalardaki gözlem uzunlukları oldukça uzundur. Bu nedenle sunulmuş çalışmanın ileriki yıllarda genişletilerek tekrar yapılmasında büyük fayda bulunmaktadır.

The periodicity analysis can provide information about the future wet and dry periods in the river flows and this carries significance for the water resources projects. The periodicity in the river flows has been investigated in different parts of the world. In this study the existence of the periodicity in Turkish rivers is examined. In this study the periodicity in the yearly mean flows of 10 flow measurement stations having longest records in Turkey has been examined. The Periodogram Method is employed in the periodicity analysis of Turkish Rivers. Acode in Fortran language is written for the application of method. The results obtained for all flow measurement stations are checked with Fisher-Whittle test. In the last part of the study Turkey is considered as a single region and the periodicity analysis is applied to the whole country. Considering all the results it is not possible to conclude that there is periodicity in the river flows in Turkey. However the river flow record lenghts are short for such kind of study. The historical records lenghts in international studies, where periodogram analysis was carried out, are quite long. Therefore, it would be quite beneficial to extend the presented study in the future years.