Sonuç Bazlı Risk Yönetimi Ve Deprem Kayıp Tahmini Analizi

Abstract

İstanbul’da gerçekleşmesi beklenen depremin, gerek insan hayatı, gerekse ülke ekonomisi bakımından kaçınılmaz ve geri dönülemez sonuçlar doğuracağı açıktır. Bu nedenle, en olası afete, en iyi şekilde hazırlanmak için afetin hangi bölgeleri, hangi tipteki yapıları en çok etkileyeceği ve bu afetin nasıl bir ekonomik bilanço çıkaracağını afet olmadan önce tahmin etmek gerekmektedir. Bu mekanizma dünya üzerinde deprem için sıklıkla kullanılmakta ve tatmin edici sonuçlar vermektedir. Hasar tahmini için en önemli bileşen, ilgili bölgedeki tüm olası senaryoları gerçekleştirebilecek ve bu senaryoların ilgili bölge yapıları üzerindeki etkilerinin görülmesini sağlayacak ve bu etkilerin azaltılması için gerekli güçlendirmeleri önerecek bir yazılımlar bütünüdür. Çalışmanın amacı, İstanbul için deprem nedeniyle olası mevcut ve güncellenen riskleri ortaya koymak ve karar vericilere riski ortadan kaldırmak ya da azaltmak için geliştirecekleri zarar azaltma stratejilerinde yardımcı olabilecek güncellenen veri ve yöntemlere göre kendini yenileyebilen yani yaşayan bir sistem geliştirmektir. Bu tez çalışması kapsamında yapılan uygulamada pilot bölge olarak Zeytinburnu ilçesi seçilmiş ardından tüm İstanbul ili için mevcut bina verileri kullanılarak uygulanmıştır. HAZUS ve MAEviz Amerika’da ulusal düzeyde kullanılan bir programlardır ve doğal afetlerin insan yaşamına uzun dönem sosyal ve ekonomik etkilerini azaltmada etkin bir rol oynamaktadırlar. Çalışma kapsamında geliştirilen HAZTURK’de bu sistemler gibi depremin toplum üzerindeki fiziksel, sosyal ve ekonomik sonuçlarını tahmin ve analiz eder. Oluşturulan envanterin hasar görebilirlikleri (kırılganlık) saha çalışmaları ile parametrik kırılganlık metodu kullanılarak belirlenmiş ve oluşturulan hasar tahmin yazılımı kullanılarak tüm bina ve altyapı verilerine ait olası deprem sonrası yapısal, ekonomik kayıplar belirlenmiştir.

It is obvious that, the expected earthquake for the Istanbul will cause inescapable and irreversible consequences for human life and economy of the country. So, it should be estimated that which regions will be affected, which structures will have more damage, and what will be the economic losses, to be prepared as good as to the earthquake. This methodology is being used on all over the world and giving very convincing results on earthquake cases. The most important component for this methodology is a tool that can realize all possible earthquake scenarios for the region of interest and provide the results of those scenarios on the region and offer reinforcements to mitigate the consequences of the disaster. The goal of this thesis is to introduce the current and updating risks because of the earthquake possibility in Istanbul and help the decision makers by developing a living system which, can be updated as the inventory of the region of interest and the methodology for the loss assessment updates itself. In this study, Zeytinburnu district was chosen as the pilot region and following the development of the system, applied for the Istanbul. HAZTURK helps integrating the physical, social, and economic consequences of earthquakes into public policy and decision-making. The fragilities of this inventory were determined by field surveying and the parametrized fragility method. Loss estimation on the building and utility network data were made using the developed loss estimation software to determine the post-earthquake structural damage and economic losses.