Radyo ve TV kuleleri üzerinden teknolojinin ontolojik incelenmesi : Torre de Collserola

Abstract

Tez kapsamında teknoloji kavramı "bizi yapan şeyleri yaptığımız" ilişkisel bir ontolojinin parçası olarak değerlendirilmektedir. Kısacası teknoloji, en geniş tanımı ile insanoğlunun doğa ile kurduğu ilişkide hayatını sürdürmek için ürettiği, bunu yaparken kendini tekrar tekrar tanımladığı tüm süreçleri, nesneleri içeren ve içinde bir miktar kendini aradığı bir kavram olarak değerlendirilmektedir. Teknolojinin ontolojik alanındaki okuma Martin Heidegger, Gilbert Simondon, Lewis Mumford, Jaques Ellul gibi isimlerle birlikte tartışılmaktadır. Tez, Simondon'un kurmuş olduğu yeni ontolojik alana göre canlı ve cansız varlıkların bir arada değerlendirilmesi ile birlikte yarı-kararlılık (metastability) ve ontogenez (ontogenesis) kavramları ön plana çıkartmaktadır. Simondon'un, Aristo'dan bu yana süren bireyleşme külliyatının insan odaklı yaklaşımına karşılık teknoloji kavramını insan olmayandan (non-human) başlayarak tartışması onu çağdaşlarından ayırmakta, bireyleşme kavramına olduğu kadar canlılık meselesine de yeni bir perspektif getirmektedir. Tez bu tartışmaların ardından, teknolojinin özünde yatan tartışmanın organiklik ve mekaniklik olduğunu savunmaktadır. Fernández-Galiano'nun makine incelemesi tezin teorik strüktürünü kurma açısından organik ve mekanik ilişkisinde teknik nesneye bir yaklaşım yöntemi sunmaktadır. Tez kapsamında organik ve mekanik anlatısı mekanikliğin ne olduğu, mekanik nesne düşüncesinin zaman içerisinde nasıl evrildiği ve bu evrimleşme sürecinde organikliğin mekanikleşmeye karşı aldığı pozisyonu içermektedir. Tez mekanikliği hareket makinesi, enerji makinesi ve sensör makinesi olmak üzere farklı bağlamlarda incelemektedir ve teknolojik gelişmelerle birlikte mekaniklik ve organiklik arasındaki ilişkinin muğlaklaştığını, mekaniği organik olarak okuma ya da organiği mekanik olarak okuma pratiklerinin gittikçe birbirine geçtiğini öne sürmektedir. Norbert Wiener tarafından kullanılan sibernetik kavramı ise makinelere dair üçlü okumaya dördüncü olarak eklemlenerek, canlılık tartışmasına daha da yaklaştırmaktadır. Sibernetikleşme, organikliği daha yakından incelediğimiz ve etki-tepki mekanizmalarının dijital olarak tasarlandığı bir sistem bütünü olarak karşımıza çıkmaktadır. Kısacası, bir teknik nesnenin veri transferi, veriyi ekranlar aracılığla göstermesi, insanın verileri incelemesi ve kontrol panelinden sisteme müdahale edebilmesini kapsayan bu teori, günümüzde gelişerek yapay zeka, arttırılmış gerçeklik gibi güncel teknolojik gelişmelerin temelini oluşturmaktadır. Mekanik olanın organiklik ile ilişkisinde "sensör makinesi olarak organizma" kısmını altyapı kavramı ile desteklemeyi amaçlamaktadır. Çünkü altyapı kavramı kent ve teknik nesne arasındaki akışa izin veren sistemleri ve dolayısıyla bir yapının onsuz düşünülmemesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ardından mimarlık alanında altyapı kavramının en sık karşılaşılan alanı olan megastrüktür imgelerine değinilmiştir. Bu noktada tez, radyo ve televizyon kulelerini bu altyapısallığın gözle görülebilir bir düğüm noktası ve kentsel bir simgesi olarak değerlendirmeyi önermektedir. Genel bir radyo televizyon kuleleri incelemesinin ardından tez kapsamında Barcelona'daki Torre de Collserola, radyo televizyon yapısı 1992 Barcelona olimpiyatları ve Barcelona kentsel planı bağlamında değerlendirilmektedir. Torre de Collserola yapısını teknik özellikleri yani tez kapsamında belirlenen hareket makinesi, enerji makinesi ve sensör makinesi kavramları ile değerlendirmeye alarak, kent ile olan ilişkisini kentte bir bilgi taşıyıcısı olarak Torre de Collserola'nın megastrüktür ve kent bağlamındaki organiklik tartışması yapılmaktadır. Yapılan değerlendirme sonucunda Torre de Collserola yapısının organiklik ve mekaniklik kavramları ile olan ilişkisinde radyo ve televizyon kulelerinin güncel durumu göz önünde bulundurularak organiklik kavramının baskın olduğu ileri sürülmektedir. Radyo ve televizyon kuleleri mimarlık bağlamında mekaniklik kavramı ile ön plana çıksa da tez kapsamında Collserola'nın organiklik potansiyeli barındırdığı savunulmaktadır. Tezin mekanik olana dair anlatısını teknolojik nesne okuması kurarken, organik olana dair anlatısını ise kentsel bağlam kurmaktadır. Tez, kentsel bağlamda organikliği maddesel olmayan (immaterial) tarafından inceleme altına almaktadır.