Mimaride Yer: Yapının Araziyle İlişkisinin Kavramsallaştırılması (1980-2000)

Abstract

Bu çalışmada ‘mimaride yer’ başlığı altında ‘yapının araziyle ilişkisinin kavramsallaştırılması’ konusu ele alınmıştır. Mimari, yer ile ilgili bir uygulama alanıdır. Ancak, yer, günümüz mimarlık söyleminde merkezi bir konuma sahip değildir. Mimari tasarımla ilişkili olarak, yer problemi üzerine soyut düşünce düzeyinde kuramsal altyapı oluşumu yeterli ve etkin olamamakta; biçimci mimarlık yaklaşımları ve onun baskın söylemi tarafından büyük ölçüde gölgelenmektedir. Bu çalışmanın asıl amacı yerle ilgili mimari tasarım yaklaşımları için bir tartışma zemininin oluşturulmasıdır. Bu çalışma başlıca iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde yerin olası tanımlarının tartışıldığı teorik bir çerçeve oluşturulmaktadır. Yeri katı ve sınırlı bir biçimde tanımlamak yerine, ‘boyutsal bir yaklaşım’ önerilmiştir. Bu çalışmada yerin üç temel boyutu ortaya konulmuştur. Bunlar; Zemin, Zaman, Varlık/deneyim boyutlarıdır. Bu boyutlar ayrı konular olarak değerlendirilebilse de birbirleriyle yakın ilişki içerisindedir. Çalışmanın ikinci bölümünde, mimari tasarımda yerin boyutlarının hangi yollarla ele alınabileceği örneklenmiştir. Günümüz mimarlarından ikisinin mimari düşünceleri ve tasarım yaklaşımları analiz edilerek yer problemine farklı yaklaşımları yakından incelenmiştir.

The subject matter of this study is Place in Architecture. Architecture is related with place. However, place is not a central concern in contemporary architectural discourse. There is an absence of a foundation of an abstract thinking level about the problem of place, or, if there is any, then, it is hidden by formal approaches to architectural projects. The main objective of this study is to prepare a discussion platform for place oriented design approaches to architectural projects. The study consists of two main parts. The first part is a theoretical framework to discuss the possible definitions of place. Instead of defining the place in a concrete and limited form, a dimensional approach is proposed. There are three basic dimensions of place proposed in this study. These dimensions are: Ground, Time, Being/experience. Although they can be evaluated as different subjects; they are inter-related. Some possible ways to consider the dimensions of place in the architectural projects are discussed in the second part of the study. Different approaches to the place problem are examined through the analysis of architectural thougths and projects of two contemporary architects.