Türk Halk Giysilerinde Temel Sistemler

Abstract

İnsanların ihtiyaçlarına, yaşadıkları ortamın koşullarına göre biçimlenen "giysiler", iklimi, coğrafya sı, geleneği, göreneği, sosyo-ekonomik yapısı büyük farklılıklar gösteren ve sınırları hiç de kolay belirlenemeyecek yörelerden oluşan ülkemiz kültür mozaiğinde, geçmişi, bugünü ve biraz belirsiz de olsa geleceği anlatan bir kül tür varlığı olarak görünmektedir. İnsanların ihtiyaçlarına ve yaşadıkları ortamın temel biçimini verdiği ama insanımızın inanışı, duygusu ve düşüncesi ile renklendirip süslediği giysilerimizi; yaşadıkları biçimde, tarihi sürecine de -olanaklar, bilgi ve belgeler çerçevesinde- dokunarak ele aldığımız bu çalışmada olanaklar ölçüsünde Türkiye'nin farklı yerlerin den örnekler vermeye çalıştık. Bu, ülkemizin geniş kültür mozaiğinin getirdiği bir zorunluluk olduğu kadar, benzer özellikler gösteren pek çok giysinin geniş bir alana yayılarak bölgeler sınırını aşmış olmasından da kaynaklanan bir gerçektir. Bunların yanında, olabildiğince çok örneği kayda geçirmiş olmanın, kolayca yitip gidiveren kültür değerlerimizin kalıcı olmasına bir katkı olduğu düşüncesini taşıdık. Tüm bu ilkeler ışığında oluşturmaya çalıştığımız bu çalışma, iklime, yaş gruplarına, mesleklere, yerleşim bölgelerine, ekonomik düzeye ve özellikle süslenip bezen melerinde büyük payı olan el sanatlarının özelliklerine göre şekillenip, yaşayan giysilerimizin bir haritasını çıkarma denemesi olarak da düşünülebilir. Çalışmanın bir anlatım özelliğini belirtmek gere kir ki; o da seçilen örneklerin il olarak verilmesidir. Bu kesinlikle bir yargıyı belirtmemektedir. Çalışmada, iller sadece konunun daha açık seçik sergilenmesi ve giysilerin daha net tanınabilmesi amacı ile anlatıma hizmet ve ren bir araç olarak ele alınmıştır. öte yandan bunun çalışmanın konusunu belirleyen yan öğelerin -coğrafi, ekonomik.. '.-belirtilmesinde bir gereklilik olduğu kabul edilmelidir. Çünkü ülkemizde, hemen her yörede, yörenin genel özelliklerini bünyesinde toplayan ve yörenin yapısına şekil vermede etkili olan bir veya birden fazla il vardır ki, bu da illerin daha sonra yapılacak ben zer çalışmalarda çıkış noktası olarak düşünülebilmesine olanak tanıdığı gibi bu çalışmada da bütünün başlıklara ayrılmasına katkıda bulunan bir araç olmuştur.

"Clothes" formed according to needs of human beings, and environmental conditions in which they live seem a cul tural existence which tells the past, the present and even the future within the culture mosaic of our country having many regions of which the climates, geographies, traditi ons, customs, socio-economical structures differ, and of which the borders can not easily determined. In the present document which studies our clothes formed mainly according to needs of human beings and exist ing environment, but ornamented and coloured within beli efs, feelings and thoughts of our men and touches on their historical manner -in the frame of possibilities, knowled ges and documents-, some examples from the different a places of Turkey were taken. This was a fact that many clothes having similar characteristics spread over a wide area and exceed the regional borders, as well as a necessity caused by wide cultur mosaic of our country. Additionally, an idea that entering of more examples as far as possible may contribute to permanence of our cultural values which are easily lost is essential. In the light of such principles, this study may be considered a trial of a map of our living clothes formed as per our country's climate, age groups, jobs, regions, economical levels and especially handicraft features. It should also be pointed out that the chosen examples were given province by province. In this study, the provinces were dealt with as means servicing manner of telling in order to exhibit the subject frankly and to describe clothes exactly. Moreover this must be considered a necessity to mention secondary elements such as geography, economy, which are determinative for the subject of this study. Because, in each region of our country, there are many provinces which gather general characteristics of regions and are effective to form regional structures. -