Alevilikte Duazimamlar Ve Şah İbrahim Veli Ocağındaki Örnekleri

Abstract

Alevi inancında en temel ibadet biçimi cemdir. Cemler başta olmak üzere, geleneğin yansıdığı her ritüelde sözel ya da müzik eşlikli etkin işleve sahip duazimamlar; Hz.Ali’den başlayarak sırasıyla On İki İmamları öven aynı zamanda inanca ait kavramlara ve tarihsel olaylara vurgu yapan, hece veya aruz ölçüsüyle yazılan nazım biçimidir. Duazimamlar, Alevi inanç ve kültürünün yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılmasında etkin bir araç olup Alevi Ozanlar duazimam yazmayı inancın bir gereği olarak kabul etmişlerdir. Literatürde; düvaz, düvazimam, düvaz-ı imam, düvazdeh, düvazdeh imam, duvaz, duvazimam gibi kullanımları vardır. 1950’lerde başlayan iç göçler ve şehirleşme Aleviliğin itikadî yapısının değişmesine neden olup 90’lı yıllara kadar ibadetler yapılamamıştır. 90’lı yıllar Aleviler için toparlanma sürecinin başlangıcı olmuş ve toplumun bir kısmıyla başlayan inanç merkezli örgütlenme sonucunda kurulan dernekler ve vakıflar öncülüğünde cemevleri yapılmaya başlanmıştır. Sonrasında icra edilen cemler geleneksel işleyişinden uzaklaşıp yeni koşulların biçimlendirdiği bir yapıya dönüştüğünden cemlerin en temel özelliği Mistık/Batınî yanının kaybolmasına neden olmuştur. Şehir hayatı içinde popüler kültürün etkisi, Alevi ibadetinin figüratif ve görsel özelliklere sahip unsuru semahları ön plana çıkarmış ve bu görsellik hafızalarda daha fazla yer bulmuştur. Yeni kuşaklar, popüler kültürün etkisiyle cemlerin görsel ve müzikal unsurlarına yönelmiş ve bunun sonucu olarak Alevilik cemlerle özdeşleştirilmiş cemlerde semahlarla özdeşleştirilmiştir. Duazimamlar; sınırlı sayıda araştırmacı tarafından incelenmiştir. Bu araştırmada Şah İbrahim Veli süreği cemleri üzerinden duazimamların cem içindeki yeri ve anlamı nedir sorusuna cevap aranmış ve analitik bir bakış açısıyla analiz edilmiştir. Anahtar sözcükler: Alevilik, Cem, Duaz, Duazimam, Şah İbrahimVeli

The fundamental way of worship in Alevism is cem. In cems, one of the most significant types of poetry is duazimams, which are recited to venerate the Twelver Imams and historical anectodes and written in syllabic ana aruz meters. Duazimams have an essential role in the trasmission of Alevi culture among generations. Alevi poets/bards attributed a great importance to the writing of duazimams since they saw it as a necessity of their belief. İn the religious literature, duazimams are referred as düvaz, düvazimam, düvaz-ı imam, düvazdeh, düvazdeh imam. The internal migrations to big cities and fast urbanization in Turkey that started in the 1950s broke off the transmission of Alevı culture, which distorted the belief itself and led to the disappernce of the mystic dimension of cems. As a result, many Alevis could not have a chance to practice their worship until the 1990s. However, the 1990s signaled the increasing mobilization and reorganization of Alevis around the associations and foundations they established. Due to the accelerating popular culture and visibility in the big cities of Turkey, the visible and choreographic elements of the cem have come to the forefront and these elements occupied the minds of people more in recent years. Consequently, new generations tend to practice the musical and visible elements of the cem more. In line with this development, Alevism is regarded as identical to the cem and the latter as identical to semahs, the visible element of the cem. Since duazimams have not been researched sufficiently to this day, this thesis will analyze the place and meaning of duazimams within the cem by drawing upon the cems of Shah Ibrahim Veli Ocagi. Duaz