Geleneksel Ahşap Karkas Yapıların Deprem Davranışları

Abstract

Bu çalışmada, ülkemizdeki geleneksel ahşap iskeletli yapıların deprem davranışlarını tespit etmek ve 17 Ağustos 1999 Kocaeli, 12 Kasım 1999 Düzce depremlerinin etki alanı içinde kalan bölgede yer alan ahşap iskeletli yapıların deprem dayanımı açısından irdelenmesi amaçlanmıştır. Geleneksel ahşap karkas yapım tekniği Türkiye’de deprem riskinin de yüksek olduğu Kuzey ve Batı Anadolu, Marmara Bölgesi ve Orta Anadolu’nun kuzey kuşağında yaygın olarak uygulanmıştır. Bu yapılar yüzlerce yıllık tecrübenin ürünüdürler ve ait oldukları dönemin sosyal yapısının yansıması oldukları gibi depremselliği yüksek bir ülkedeki yapı geleneğinin de göstergesidirler. Bu nedenle, kültürel mirasın devamlılığı için olduğu kadar depreme dayanıklı yapı örnekleri olarak da korunmaları önemlidir. Çalışma alanı olarak, 1999 yılında yaşanan depremin etki alanı içinde kalan Kocaeli, Yalova, Adapazarı ve Düzce illeri seçilmiştir. Bu illeri kapsayan bölge, Kuzey Anadolu Fay hattı üzerindedir ve zaman içinde de bir çok kez yıkıcı deprem yaşamıştır. Bölgede genellikle ondokuzuncu yüzyıl sonlarında ya da yirminci yüzyıl başlarında yapılmış ahşap konutlar ile yapımlarına 1940’lı yıllarda başlanmış ve 1970’li yıllara kadar devam edilmiş ahşap iskeletli konutlar bulunmaktadır. 1999 yılında yaşanan depremde özellikle 1940-1970 yılları arasında yapılmış olan ahşap iskeletli konutların deprem dayanımlarının iyi olduğu; yirminci yüzyıl başında yapılmış olan ve biri 1943 diğeri 1967 yılında olmak üzere daha önce iki büyük deprem geçirmiş olan yapılarda ise genel olarak yapıların bakımsız olmaları ve ahşap elemanların niteliklerini kaybetmeleri nedeniyle hasar aldıkları gözlenmiştir. Depremi hasarsız geçiren yapılarda, ahşap iskelette payanda yerleşimine dikkat edildiği, elemanların birbiri ile bağlantısında çivinin yanısıra geçme yöntemlerinin de kullanılmış olduğu saptanmıştır.

The purpose of this study is to investigate the behaviour of traditional timber structure against earthquakes. Timber houses were built in many parts of Turkey. They are products of many years of building experience; related to the social life and the building traditions developed in earthquake prone regions. It is important to protect them as representatives of a past tradition and good examples of earthquake resistant structures. In order to find out the earthquake resistant aspect of the Turkish timber hoses, Kocaeli, Yalova, Adapazarı and Düzce which affected by recent earthquakes in 1999 were surveyed. The old timber frame hoses in the region are usually from the end of the nineteenth century or from early twentieth century. Several houses in the region survived the shocks with minor damage, or without total collapse; these were generally hoses in which owners were still living. The survey revealed that historic houses in the center of Adapazarı were affected most by the 1999 earthquakes. These structures had already been subjected to the tremors of two severe earthquakes in 1943 and 1967. The study has revealed that the resistance of timber houses to earthquakes is gained by the good design of the structure, the use of good building materials and methods. Using diagonal braces and the use of strong nails and joints increases the earthquake resistance of timber structures. Another important observation was that the modern timber houses in the region which built after 1940’s had very good performances in the 1999 earthquakes.