Türkiye'de iç göçler, ayrışma olgusu ve toplumsal bütünleşme odaklı yerinde dönüşüm

Abstract

1940?lı yıllarda Sanayi Devrimi sonrası Marshall yardımı ile birlikte meydana gelen tarımda makineleşme, entansif tarıma geçiş ve sanayileşmenin şehirsel alanda hız kazanması ile şehirlerin bu bağlamda yoğun iş gücü gereksinimi, kırsal alanlardan şehirsel alanlara göçü tetiklemiştir. Çünkü bölgeler arası sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıkları göçü tetikleyen en önemli unsurlardan biridir. Şehirlerin iş, eğitim, sağlık imkanları ve şehre ait kültürel değerleri kırsal kesim insanını şehre çeken unsurlar olarak yerini almış ve bu unsurlar kitlesel göç hareketlerine neden olmuştur. Ancak yoğun iç göç hareketlerine özellikle ekonomik ve mekansal altyapı anlamında hazırlıksız yakalanan şehirler, şehirleşme hızına paralel stratejik politikalar geliştirme konusunda yetersiz kalmışlardır. Sanayileşme hızından daha hızlı olan şehirleşme için gerekli sosyal ve ekonomik altyapıların tamamlanmamış hatta hazırlanmamış olması, şehre gelen insanların iş, konut, hizmet, uyum ve güvenlik gibi ihtiyaçlarının karşılanamaması sorununu doğurmuştur. Bu durum kırsal alandan göçle gelen kesimin özellikle temel ihtiyaçları olan barınma ve yaşamını devam ettirebilmesi için gerekli olan ekonomik gelir elde etme konusunda yasal olmayan yollara başvurmasına yol açmıştır. Hızlı şehirleşme ve bunun yanında yetersiz kalan şehirleşme politikaları, kırsal kesimde yaşayan bireyle, şehirli birey arasında mevcut olan sosyo-kültürel ve davranış kalıpları farklılıklarına, ekonomik ve mekansal anlamda da farklılaşmayı eklemiş, bu iki toplum arasında çatışmalara ve ayrışmaya neden olmuştur. Ülkemizde tüm bu şehirsel sorunları gidermek ve müdahale edilecek bölgenin ekonomik, fiziksel, sosyal ve çevresel koşullarına kalıcı bir çözüm sağlamak amacıyla şehirsel dönüşüm uygulamaları başlamıştır. Avrupa ve Amerika?da sanayileşme sonrası kentlerde oluşan sorunların çözüm arayışları sonucu oluşan kentsel dönüşüm olgusu, ülkemizde özellikle son yıllarda gündeme gelmiştir. Kentsel dönüşümü; ekonomik, sosyal ve fiziksel yönden sorunlar yaşayan sağlıksız kent parçalarının yeniden yapılanmasının sağlanıp kente kazandırılması için kullanılan yöntem, program ve araçların bütünü olarak tanımlamak mümkündür. Dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Türkiye?de de en çok tartışılan konulardan birisi metropolleşen kentlerde hızlı ve denetimsiz gelişim neticesinde sosyo-ekonomik, fiziksel ve mekansal problemlerin oluşmasıdır.