Heyelanların İzlenmesinde Esnek Hesaplama Yöntemleri

Abstract

Bu çalışmada, ilk olarak bir heyelan bölgesinde oluşan deformasyonlar, farklı yöntemler kullanılarak 3 Boyutlu (3B) olarak analiz edilmiştir. Jeodezik deformasyon analizinde, farklı koordinat sistemlerindeki koordinatlar arasında datum birliğini sağlamak için dönüşüm yöntemleri kullanılır. Koordinat dönüşümünde, hem gözlem vektörü hem de katsayılar matrisinin bazı elemanları stokastik özellikler taşır. Klasik En Küçük Kareler (EKK) yaklaşımında bu genellikle göz ardı edilir ve bu durum çözüm sonuçları içerisinde bir belirsizlik olarak kalır. Oldukça yeni bir yöntem olan Toplam En Küçük Kareler (TEKK) ile hem gözlemler hem de katsayılar matrisinin tamamı ya da bir parçası stokastik bileşen olarak alınabilir ve böylece bilinmeyen parametreler için daha gerçekçi değerler kestirilebilir. Çalışma kapsamında TEKK ve EKK yöntemi ile elde edilen sonuçlar karşılaştırılıp, yorumlanmıştır. İkinci olarak, farklı yönlerde, farklı hızlarla hareket eden heyelan blok sınırlarının belirlenmesi, heyelan izleme çalışmalarının daha etkili bir biçimde gerçekleştirilmesinde ve heyelanların etkilerinin azaltılması çalışmalarında kullanılabilecek önemli bilgileri sağlar. Bu nedenle, son yıllarda jeodezi biliminde de oldukça popüler olan Bulanık Çıkarım Sistemleri (BÇS) ile bölgedeki heyelan blokları hem yatay düzlemde 2B olarak hem de (Quasi) 3B sistemde belirlenmiştir. Son olarak ise heyelanlara etkin önlemler alınmasına olanak hazırlayacak önemli bir bilgi olan heyelanın tipi belirlenmiştir.

As the first step of this study, deformations occurred in a landslide area were analysed 3-dimensionally (3D) using different methods. In geodetic deformation analysis, transformation procedures are applied in order to provide datum consistency between different coordinate systems. In coordinate transformation, both observation vector and some elements of the design matrix have some stochastic properties. In classical least squares (LS) approach this is often neglected and remains as an uncertainty in the results. Using “total least squares (TLS)”, a considerably new method, both observations and the whole or part of design matrix can be taken as stochastic components. Thus, more realistic values could be estimated for unknown parameters. As part of this study, the results of both methods were compared and commented. Determination of boundaries of landslide blocks moving towards different directions with different velocities provide valuable information for the establishment of a more effective landslide monitoring strategy and for the mitigation of the effects of landslides. Therefore fuzzy inference systems (FIS), which have become popular also in geodesy science in recent years, were applied in the 2D (horizontal) and 3d (quasi) determination of landslide blocks. Finally, landslide types that are an important information source for taking effective preventive measures against landslides were determined.