Mimar Sinanın İstanbul'daki Mevcut Hamamları

Abstract

Bu çalışmada, Mimar Sinanın İstanbulda yapmış olduğu hamamlardan günümüze ulaşabilen genel hamamlar incelenmiştir. Bunun için Mimar Sinanı oluşturan tarihi arka planı görmek için şu incelemeler yapıldı; İslam şehirlerinin ve özellikle de Osmanlı şehirlerinin önemli yapılarından olan hamamlarla ilgili kültürel tanımlamalar ve tarihçe kısaca anlatıldı. Ardından birbirinden farklı fonksiyonları içinde barındıran soyunmalık, ılıklık, sıcaklık ve külhan gibi hamam mekânları teker teker açıklandı. Bu temel açıklamalar ışığında genelde Türk hamamları, özelde çalışmamızı da içine alacak şekilde hamamlara ait tipolojik sınıflama yapıldı. Mimar Sinanın eserlerinin sıralandığı kaynaklarda İstanbul ve çevresinde Mimar Sinan eseri olduğu bilinen 45 tane saray ve halka açık hamam olduğu görülmektedir. Bu 45 hamam içerisinden halka açık olanlarından günümüze ulaşabilen 16 hamam üzerinde çalışıldı. Mevcut hamamlardan 7 tanesi özgün fonksiyonunu devam ettirmekte, bir kısmı ise çarşı, teşhir-satış yeri, depo olarak kullanılmakta, diğer kalanlar ise boş veya harap halde bulunmaktadır. Çalışmada Mimar Sinan’ın hamamlara ilişkin planlama, süsleme, cephe düzeni, malzeme gibi çeşitli yönlerden yaklaşımı ele alınmış, getirdiği yenilikler ve devam ettirdikleri, örnekler eşliğinde açıklanmıştır.

In this study ,the baths of Sinan ,which were built in Istanbul and could reach today,has been examined. In order to understand the historical background of Sinan ,those researches were done; At first ,the cultural explanations and the short history of the baths –which were one of the most important buildings of the Islamic ,especially Ottoman cities – were told. Then, the parts of the baths which keep different functions like apoditerium, frigidarium and caldarium etc. were explained one by one. With the contributions of those basic explanations, a typological classification, was made on Turkish baths especially including our subject. It’s written that there has been 45 known private or public Turkish baths around Istanbul, in the sources which contain the Sinan’s works cronologies. Between those 45 baths,the number of the public baths that could reach today is only 16 and they have been the subject of our thesis. The 7 of the existing baths are still have their original functions, some of others are being used as shops, showrooms or warehouses and the others are ruined or not being used. In this study, the approach of Sinan about planning, ornamentation, facade organising or choosing materials in Turkish baths were examined. The original thought he brought and the old methods or styles he followed were explained by the help of the examples.