Toprak Dolgu Barajlarda Yarık Oluşumu Ve Etkileri

Abstract

Bu çalışmada baraj gövdesinde yıkılmaya yol açacak bir yarık oluşumu ve oluşacak taşkın dalgalarının ötelenmesinde kullanılacak çözüm teknikleri irdelenmiştir. Alibeyköy barajı yıkılma senaryolarında farklı olasılıklar üzerinde durulmuştur. Senaryolarda iki farklı yıkılma sebebi belirlenmiştir. Bunlardan biri baraj gövdesinde borulanma oluşumu, diğeri ise baraj gövdesi üzerinden su aşması durumudur. En son hesaplar olabilecek en kötü duruma göre yapılmıştır. Bu da, haznedeki su seviyesi kret kotundayken taşkın olması ve dolusavak kapaklarının çalışmıyor olması durumudur. Çalışmada yarık oluşumu için “Breach”, yarıktan çıkan taşkınların ötelenmesinde “Fldwav” modellerini kullanan ve aynı isimleri taşıyan yazılımlar kullanılmıştır. Bu modellerde gereksinim duyulan enkesit bilgileri İstanbul Büyük Şehir Belediyesi’nden alınan 1/5000 ölçekli dijital haritalardan yararlanılarak ArcView Coğrafi Bilgi Sisteminde oluşturulan sayısal arazi modelinden üretilmiştir. Çalışmanın sonunda taşkının her bir kesite ulaşma süreleri ve bu kesitler üzerinde maksimum su seviyeleri hesaplanmıştır. Çalışma sonunda en kötü durum senaryosu için yarık oluştuktan sonra taşkının baraja en uzak kesitte maksimum değere ulaşması otuzyedi dakika olarak hesaplanmıştır. Risk haritasının oluşturulmadığı bu çalışmada bu süre yerleşim bölgelerinin organize bir şekilde terk edilmesi için yeterli bir süredir.In this study solution technics for dam breach formation that causes failure of dam and the routing of flood waves were investigated.In the failure scenarios of Alibeyköy Dam, different probabilities were taken into consideration. Two different failure reasons were determined in scenarios. The first reason is the piping formation at dam body, the second one is the overtopping failure. The final calculations were carried out with the worst scenario which is the flood and closed spillway gates while the resorvoir water elevation was equal to crest of the dam elevation. In this thesis “Breach” model for breach formation, and Fldwav model for flood routing were used with the same named computer programs.The necessary crossectional data were obtained from numerical area model of Arcview GIS by using the digital maps of İstanbul Büyük Şehir Belediyesi.At the end of the study the time of flood reaching to the cross sections and the peak values of water elevations at this cross sections were calculated and the time of maximum water elevation at the last cross section flood wave reaching to the most far cross section from the dam of the worst scenario . It is seen that the arrival time of maximum water elevation value at last cross section is enough for leaving the settling areas.