Elektrik Sektöründe Özelleştirme Ve Türkiye’de Serbest Tüketici Uygulaması

Abstract

Bu çalışma kapsamında elektrik sektörünün tarihsel gelişimi ve genel özellikleri incelenmiş, sektörün doğal tekel olan kısımları ve doğal tekel kavramı açıklanmaya çalışılmıştır. Doğal tekel kavramı kapsamında sektör devlet kontrolünde gelişmiş ancak teknolojik ve siyasi alandaki ilerleme ve değişimler doğrultusunda tüm Dünya'da özelleştirme süreci gözlemlenmiştir. Bu bağlamda özelleştirme gerekçeleri ve Elektrik Sektörü Reformu Dünya örneklerine değinilmiştir, Türkiye Elektrik Sektörü Tarihçesi kısaca incelenmiştir. 1980'li yıllarda çeşitli finansman modelleri ile sektöre özel sektörün girişi sağlanmaya çalışılmıştır. Bu modellerin özellikleri ve uygulamalarına kısaca göz gezdirilmiş, sektörün yakın tarihte yaşadığı gelişmeler anlatılmaya çalışılmıştır. 2001 yılında yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Kanunu ile sektörde yeni bir döneme girilmiş ve rekabete açılma çalışmaları hız kazanmıştır. Kanunun getirdiği yeni yapı ile sektör piyasa kavramı kapsamı içine girmiş hızlı bir değişim süreci yaşanmıştır. Sektördeki değişimin temelinde rekabet ve rekabetin getirdiği avantajlardan ekonominin kilit sektörlerinden biri olan elektrik sektörünün yararlandırılmak istenmesi yatar. Bunun sağlanması için ortaya atılan serbest tüketici kavramı açıklanmış ayrıca piyasa işleyişini görebilmek için halihazırda serbest tüketici kapsamına giren bir kuruluş ve süreç sonucunda sağladığı avantajlar irdelenmiştir. Bu inceleme ile serbest elektrik piyasasının getiri ve götürüleri açıklanmaya çalışılmış ayrıca uygulamada yaşanan bazı zorluklar ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Elektrik sektörü, Özelleştirme, Serbest Tüketici, Bilim Dalı Sayısal Kodu:

In the context of this study historical evolution and general properties of electricity sector is evaluated, natural monopolistic parts of electricity sector and the term natural monopoly are explained. Electricity sector is improved under government control and ownership within the context of natural monopoly but technological, economical and political improvements made privatization process to be seen all over the world. For this reason, motives of electricity market reform and world examples of reform process are examined, history of Turkish Electricity Sector is given briefly. In the eighties, by the way of various finance models, private investment to the sector is encouraged. Applications and properties of those finance models are examined briefly. After validation of Electricity Market Law in the year 2001, sector had entered a new era and work on reaching open competitiveness is accelerated. New structure which is driven by law, made the sector to meet with the market concept and a rapid changing process is experienced in the sector. The change process of the sector is motivated by competitiveness and gaining advantages of competitiveness to the electricity sector. Eligible consumer concept which is emerged to ensure that, is explained. To show market mechanisms a real life organization which is eligible consumer is examined and benefits of that process to the consumer are investigated. By that work the advantages and disadvantages of electricity market are tried to examined and some difficulties on practice are stated. Keywords: Electricity Market, Privatization, Eligible Consumer Science Code: