Deprem yönetmeliğinde öngörülen taşıyıcı sistem güvenlik düzeyi konusunda karşılaştırmalı sayısal inceleme

Abstract

Yurdumuzda, 1997?den önce geçerli olan Deprem Yönetmeliği kurallarına göre tasarlanmış çok sayıda okul binası bulunmaktadır. 1997?de yürürlüğe giren Deprem Yönetmeliği, yeni tasarlanacak bütün binaların yatay yük güvenlik seviyelerini artırırken, sünek davranışın da oluşturulması için yeni konstrüktif kurallar içermektedir. Mevcut Deprem Yönetmeliği?nde okul türü binalar, kullanım amacı veya türü bakımından ?İnsanların uzun süreli ve yoğun olarak bulunduğu ve değerli eşyanın saklandığı? binalar sınıfına girmektedir. Özellikle 23 Ekim 2011?de gerçekleşen Van Depremi sonrasında çok sayıda mevcut okul binasının hasar görmesi ve kullanılamaması, bu tür mevcut binaların deprem güvenliklerinin belirlenmesini güncel bir konu haline getirmiştir. Bu amaçla yapılan çalışmada yurdumuzda tipik olarak uygulanan ve Deprem Yönetmeliği (1975) kurallarına göre boyutlandırılmış, üst katlara doğru düşey taşıyıcı elemanlarının kesitleri küçülen perde-çerçeveli taşıyıcı sisteme sahip beş katlı bir betonarme okul binasının, Deprem Yönetmeliği (2007) kurallarına göre performans seviyesi belirlenmiştir. Okul binasının tasarımında bir deprem düzeyi göz önüne alınırken, bu kurallara göre okul binasının iki deprem düzeyinde incelenmesi gerekmektedir. Bildiride bu konuda sayısal inceleme yapılmıştır. Deprem güvenliği yetersiz bulunan bu bina, betonarme perdelerle güçlendirilmiş ve bu durum için de deprem güvenliği belirlenmiştir. Bu çözümlerde konu hakkında ayrıntılı yorum yapabilmek amacıyla bina doğrusal olamayan değerlendirme yöntemi kullanılarak statik ve dinamik yükleme ile ayrı ayrı incelenmiş ve binanın zayıf yönlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yapının taşıyıcı sisteminin deprem güvenliği konusunda çok sayıda parametrik çalışma yapılmış ve sonuçlar karşılaştırmalı olarak şekillerle verilmiştir. Bunlara örnek olarak, binanın düşey taşıyıcı elemanlarına ait kesitlerin üst katlara doğru değişkenlik göstermesi veya göstermemesi durumu ya da mevcut beton dayanımının projede öngörülen değerden daha az olması durumu verilebilir.