Ekosistem Servislerine Dayalı Havza Yönetim Modelinin İstanbul - Ömerli Havzası Örneğinde Uygulanabilirliği

Abstract

Bu araştırmada kentsel alanlar ve ekosistem servisleri arasındaki ilişkileri rasyonel yöntemlerle analiz edilmiş ve Türkiye’deki mevcut planlama ve doğal kaynak yönetim sistemi içerisine entegre edilebilecek, ekosistem servislerine dayalı bir mekansal havza yönetim planının ana hatlarının tanımlanması için İstanbul’daki Ömerli Havzası araştırma alanı olarak seçilmiştir. Araştırma kapsamında Ömerli Havzası’ndaki ekolojik birimler, ekosistem servisleri, ekosistemleri değiştiren faktörler, idari sınırlar ve mülkiyet yapısı belirlenmiştir. Ekolojik birimlerin ürettiği potansiyel servisler tespit edilerek araştırmada analiz edilecek öncelikli ekosistem servisleri seçilmiştir. Seçilen öncelikli ekosistem servislerinin ekolojik, ekonomik, sosyo-kültürel değerleri ve toplam değeri Analitik Hiyerarşi Süreci yöntemi kullanılarak ayrı ayrı hesaplanmış ve ardından servis üreten alanlar çok işlevlilik yaklaşımı doğrultusunda, servis üretim miktarlarına göre CBS kullanılarak kategorize edilmiştir. Bununla birlikte gelecekteki planlama ve yönetim çalışmalarına altlık olabilecek bir bölgeleme şeması oluşturulmuştur. Araştırmada üretilen mekansal stratejiler kapsamında, korunması, ekolojik restorasyonu ve risk azaltma faaliyetlerinin yürütüleceği alanlar belirlenmiştir. Bölgeleme şemasında önerilen faaliyetlerin Türkiye deki mevcut planlama ve su kaynakları yönetim sistemine entegre edilebilmesi için yollar tarif edilmiştir.

In this research the relations between urban areas and ecosystem services in Omerli were analyzed with rational methods and also the outline of ecosystem services based watershed planning and management framework is by emphasizing spatial content of the management plan. Within the research ecological units, drivers of change on ecosystems and priority ecosystem services in Omerli Watershed were described and mapped. The ecological, economic, socio-cultural values and total value of selected ecosystem services were calculated by using Analytic Hierarchy Process method. Then the services areas were categorized by the amount of ecosystem services production towards the approach of multi-functionality by using GIS. However a zonation scheme which can be support future planning and management activities was produced. Within the spatial strategies, the areas in which conservation, ecological restoration and hazard mitigation activities can be conducted were established. The ways to integrate the activities established in the proposal zonation scheme into existing land use planning and water resources management systems in Turkey were described.