Meteorolojik Kuraklık Modellemesi Ve Türkiye Uygulaması

Abstract

Kuraklık diğer doğal afetler arasında canlı yaşamı ve ekonomisi için en büyük etkiye sahip, farklı meteorolojik ve çevresel şartlar altında gelişen en önemli afettir. Kuraklık yağış eksikliği ile ilgili bir olaydır ve onun devam etmesi periyodunun uzamasından depolanan su, talep edilen miktara yetmez, tarımsal üretimde azalma ve kayıplar sosyal olarak toplumda meydana gelen moral çöküntüsü ile gelişen olumsuz ekonomik sonuçlar meydana gelir. Zamansal kuraklık değerlendirmesinin basit yöntemi ortalama zaman periyotlarında birçok zaman ölçeği için yağış kayıplarının miktarını belirlemede kullanılan standart yağış indisi (SYİ)’dir. SYİ’de kurak olay herbir zaman ölçeği için SYİ’nin negatif değerlere ulaştığı durum olarak tanımlanır. Standart yağış zaman serisinden kuraklık genliği, süre ve şiddet değerleri farklı kesim seviyeleri için elde edilmiştir. Kuraklık süresi ve genliği arasındaki ikili ilişki saçılma grafiklerine en uygun doğrunun geçirilmesi ile sağlanmıştır. Türkiye için işletmeye dayalı kuraklık izlemesi, minimum ve maksimum kuraklık büyüklükleri alansal kuraklığın yayılımını tanımlamak için haritalama yapılmış ve böylece kuraklık yaşanan bölgeye hangi sulak bölgeden su transferi sağlanacağı belirlenmiş olacaktır. Yağış kuraklık tanımlamada esastır. Sıcaklık ve nem zaman serilerinin ilavesiyle üçlü değişken olarak genişletilmiştir. Yağış-sıcaklık-nem tanımlayıcısı sıcaklık ve nem değerlerine karşılık gelen bir istasyonda standart yağış kontur çizgilerinin bulunması mümkündür. Bu tür konturlar herhangi yağış temeli için hazırlanabilir fakat bu çalışmada ortalama yağış değerleri kesim seviyeleri olarak ayarlanmıştır. Ayrıca bu çalışmada, SYİ’de standartlaştırmada ve her istasyonun kesim seviyesinin benzer olmasından kaynaklanan sorunlar bulunmaktadır. Bu nedenle, yeni bir yaklaşım geliştirilmiştir. Bu kuraklık oranı yaklaşımı olarak tanımlanmıştır ve SYİ kesim seviyelerine ilave edilmiştir.

Droughts are among the most significant natural hazards that might damage human life and property under different meteorological and environmental conditions. Droughts are precipitation deficit related phenomena and their continuation for extended periods leads to water shortages in demand meeting, agricultural food deterioration concerning both quantity and quality aspects, social disruptions in addition to economically undesirable consequences. The simplest methodology of temporal drought assessment is the standardized precipitation index (SPI) which is used to quantify the precipitation deficit for several time scales, i.e. time averaging periods. On the basis of SPI, a drought event is defined for each time scale as a period in which the SPI is continuously negative and the SPI reaches a value of -1.0 or less. The SPI is commonly used for the identification of various drought characteristics such as the duration, magnitude, and intensity at different standard truncation levels. The relationships between the drought duration and magnitude are provided in the form of scatter diagrams with the best straight-line fits. These are obtained for different truncation levels. In real-time drought monitoring across Turkey, minimum and maximum of these drought descriptors should be mapped in order to identify areal drought stricken and wet areas so as to transfer water from wet to dry regions. Precipitation based drought description has been extended to triple-variable additionally including temperature and humidity time series. It is possible to find the precipitation-temperature-humidity descriptor at a site through standard precipitation index contour lines based on temperature and humidity values. Such contours can be prepared for any base precipitation value but in this study average precipitation value is adopted as the truncation level. In addition, the SPI have some problems caused by standardized precipitation index series and same truncation levels of each studied stations. Therefore, a new approach is developed. This prepared approach called as drought proportion and adds to the SPI truncation levels.