Çelik Sacların Çift Faz Isıl İşlemi Sonrası Mekanik Ve Mikroyapı Özelliklerinin Değişimi

Abstract

Bu çalışmaların teorik bilgiler kısmında, çift faz ısıl işlemlerine, (α + γ) bölgesinde tavlama ile çift fazlı çeliklerin mekanik özelliklerine ve alaşım elementlerinin bu çeliklerdeki etkilerine kısaca değinilmiştir. Deneysel çalışmalar kısmında ise, alaşımlı ve alaşımsız çift fazlı çeliklerin mekanik ve mikroyapı özelliklerine, ısıl işlem sıcaklığının, soğutma kademelerinin ve martensit hacim oranının etkisi incelenmiştir. Bu çalışma kapsamında Erdemir üretimi 7140K, 7142K, 3960K, DP600 ve Tübitak’ta özel olarak üretilen D3 kodlu çelik saclar kullanılmıştır. Bu saclar 740-820oC sıcaklık aralığında üç dakika tutulduktan sonra havada ve sıvı azotta soğutulmuştur. Sıvı azotta soğutma ile çift faz mikroyapısı (ferrit + martensit) kazandırılmıştır. Çift faz mekanik özellikleri sertlik ölçümü, çekme deneyi ve fırınlama sertleşmesi deneyleri ile belirlenmiştir. Yapılan deneylerde çeliklerin mukavemetinin ve sünekliğinin martensit hacim oranına bağlı olduğu görülmüş, artan martensit hacim oranıyla birlikte çekme ve akma mukavemetinin arttığı, (%) uzama ve tokluk değerlerinin azaldığı belirlenmiştir.

In this study, the change in microstructure and mechanical properties of steel sheets after intercritical ( + ) annealing has been researched. In experimental procedures, Erdemir products 7142K, 7140K, 3960K, DP600 and special Tübitak product D3 sheet steels have been used. These steels annealed between 740 – 820oC, hold three minutes and cooled by air and liquid nitrogen quenching. Fine dual phase (ferrite & martensite) microstructure after liquid nitrogen quenching has been achieved. In experiments it has been realized that the strength and ductility of dual phase steels are related to volume percent of martensite. With more martensite volume, we get more strength and hardness but less ductility in dual phase steels. So it can be said that, martensite is the strengthening element, and for increasing the martensite volume high annealing temperatures and faster cooling rates are needed. Therefore, after cooling with the liquid nitrogen, the best experimental results have been taken.