Türkiye'de elektrikli araç tercihini etkileyen faktörler ve otomobil kaynaklı sera gazı emisyonları

Abstract

Fosil yakıt kaynaklarının sınırlı olmaları ve sera gazı emisyonununa neden olmalarından dolayı çeşitli sürdürülebilir enerji kaynaklarına yönelinmektedir. Elektrik üretiminde güneş, rüzgâr, hidroelektrik, jeotermal ve biokütle gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinirken, ısıtma ve soğutma sistemlerinde ise ısı pompası sistemine yönelinmektedir. Ulaşım sektöründe ise bu enerji dönüşümünü elektrifikasyon takip etmektedir. Kara ulaşımının ve bireysel ulaşımın en önemli parçası olan otomobillerimiz, bu doğrultuda elektrikli ve hibrit otomobillere evrilmektedir. Dünyanın yaşanabilir bir geleceğe sahip olması için mevcut sera gazı emisyon değerlerinin düşürülmesi gerektiği kabul edilmiştir. Ulaşım emisyonlarının azaltılmasına sebep olabilecek en büyük faktör elektrikli araçlara geçiştir. Bu çalışma kapsamında insanların bu durumun ne kadar farkında oldukları ve elektrikli araçların sera gazı emisyon üretimine etkileri incelenmiştir. Elektrikli araçlar; tam elektrikli araçlar, hibrit elektrikli araçlar, şarj edilebilir hibrit araçlar ve hafif hibrit araçlar olarak farklı kategorilerde değerlendirilmektedir. Bu tez çalışmasında elektrikli araçların çalışma mekanizmaları ve şarj yöntemleri incelenmiştir. Kullanılan elektrikli araçların ve şarj yöntemlerinin ABD, AB, Çin ve Türkiye'deki durumları incelenmiştir. Bu ülkelerdeki şarj alt yapısı ve elektrikli araç tercihleri değerlendirilmiştir. En fazla tercih edilen elektrikli araç üreticisi firmalarından bahsedilmiştir. Bununla birlikte ABD, AB, Çin ve Türkiye'deki elektrikli araç politikaları ile desteklerinden bahsedilmiş ve Türkiye'nin mevcut vergi düzenlemeleri verilmiştir. Değerlendirme kısmında uygulanan politikalar karşılaştırılmış ve Türkiye için politika önerilerinde bulunulmuştur. Tez çalışması çerçevesinde Türk vatandaşlarının elektrikli araçlara olan bakış açısını anlayabilmek için bir anket çalışması yapılmıştır. Bu anket çalışmasında insanların elektrikli araç tercihinde etken olan faktörleri, ülkede uygulanan mevcut vergi politikasından memnuiyetlerini ve tüketicilerin olası destek programlarından beklentilerini anlayabilmek için, varsa mevcut otomobilleri ve almayı düşündükleri otomobil ile ilgili sorular sorulmuştur. Anketimize toplam 350 kişi katılmış olup anketimiz internet üzerinden ve İTÜ Ayazağa Yerleşkesinde yüz yüze olarak yapılmıştır. Bu anket çalışmasının sonuçları Türkiye Cumhuriyeti'nin mevcut elektrikli araç politikasıyla birlikte değerlendirilmiş ve Türkiye için politika önerileri geliştirilmiştir. Anket sonuçlarına ek olarak TÜİK verilerinden yola çıkılarak Türkiye için otomobil kaynaklı sera gazı emisyon değerleri hesaplanmıştır. Elektrikli araçlara geçişin her geçen gün artması beklendiği için elektrikli araç oranının artığı senaryolar için hesaplamalar yapılmıştır. Buna ek olarak şarj istasyonlarının kullandığı elektriğin yenilenebilir kaynaklardan karşılanması durumunda sera gazı emisyon değerleri hesaplanmıştır. Hesaplamalar ve anket sonuçları neticesinde Türkiye'nin elektrikli araç politikaları ve bunun emisyon değerlerine olan etkileri yorumlanmıştır.