Hazar (orta Asya) Petrollerinin Dünya Pazarlarına Açılımının Stratejisi Ve Analitik Hiyerarşi Proses Esaslı Alternatif Güzergah Değerlendirme Modeli.

Abstract

Petrol fiyatının değişimini içeren üç farklı senaryo altında; hiyerarşik bir yapının ortaya çıkması ve sayısal verilerin yanında sübjektif yargılarında bulunması çözümün Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHY) ile elde edileceği düşünülmüştür. Modele alınacak uygun kriterlerin tesbiti; süreç içerisinde ayrıntılı bir literatür taraması ile birlikte, profesyonel ve deneyimli petrol endüstrisi uzman grubunun beyin fırtınası tekniği sonucu yapılmıştır. AHY modelinde ana kriterler “kaynak ülkeler”, “yatırımcı şirketler”, “tüketici ülkeler” “güzergah ülkeler”, “A.B.D” ve güzergah alternatifleri: Hazar– Akdeniz, Hazar–Pasifik, Hazar – Karadeniz/Akdeniz, Hazar–Basra ve Hazar – Karadeniz’dir. Model Expert Choice yazılımı kullanılarak çözülmüştür. 1. Hazar – Akdeniz (Bakü–Tiflis–Ceyhan, BTC), 2. Hazar – Pasifik, 3. Hazar–Karadeniz / Akdeniz, 4. Hazar–Karadeniz, 5. Hazar–Basra.

Since it has been seen that there have arisen a hierarchical structure and that there are subjective judgments besides numerical data when we examine the main criteria and sub-criteria in evaluation and selection of the most convenient route under three different scenarios that include the change in the price of the oil, it has been considered that the solution can be found with the Analytical Hierarchy Process (AHP). The appropriate criteria to be used in the model have been determined as a result of scanning the literature in details within the process as well as though a brainstorming session by a group consisting of professional and experienced oil industry experts. The main criteria in the AHP model are “reserve countries”, investor companies”, “consumer countries”, “route countries”, the “USA”, and the route alternatives: Caspian-Mediterranean, Caspian-Pacific, Caspian-Black Sea/Mediterranean, Caspian-Basra, and Caspian-Black Sea. The model has been analyzed using the Expert Choice software. The order of preference reached under the three scenarios is as follows: 1. Caspian – Mediterranean (Bakü - Tbilisi – Ceyhan, t.e. BTC), 2. Caspian – Pacific 3. Caspian – Black Sea/Mediterranean, 4. Caspian – Black Sea, 5. Caspian - Basra