Airbus 320 ve Boeing 737 uçaklarında uygulanan kuru ve ıslak dış yıkama karşılaştırması

Abstract

Bu tez çalışmasında, Türk Hava Yolları (THY) filosunda adet bazında en yaygın olarak kullanılan Airbus A320 ve Boeing B737 tipi uçaklarda uygulanan dış gövde temizlik yöntemleri incelenmiş ve üretici firmalar tarafından tanımlanan kuru ve ıslak yıkama prosedürleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, uçak dış yıkama yöntemlerinin bakım süreçleri üzerindeki operasyonel etkilerini ortaya koymak ve bu yöntemlerin su tüketimi, adam-saat (man-hour), maliyet ve yıkama sıklığı açısından farklarını analiz etmektir. Tez kapsamında öncelikle sivil havacılık sektörünün genel yapısı, Türkiye'de ve dünyada havacılığın gelişimi, Türk Hava Yolları filosu ve THY Teknik A.Ş.'nin bakım kabiliyetleri ele alınmıştır. Ardından Airbus ve Boeing üretici dokümantasyonları (Aircraft Maintenance Manual – AMM) referans alınarak, Airbus A320 ve Boeing B737 uçakları için tanımlanmış kuru ve ıslak dış yıkama taskları detaylı biçimde incelenmiştir. Her iki üreticiye ait yıkama prosedürleri; işlem hazırlıkları, uygulama adımları, kullanılan ekipmanlar ve işlem sonrası kontroller başlıkları altında karşılaştırılmıştır. Çalışmada kuru ve ıslak yıkama yöntemleri; harcanan adam-saat miktarı, kullanılan su miktarı, operasyonel maliyet ve uygulama sıklığı kriterleri üzerinden değerlendirilmiştir. Islak yıkama yönteminin yoğun su kullanımı, daha uzun uygulama süresi ve yüksek operasyonel kaynak ihtiyacı gerektirdiği; buna karşılık kuru yıkama yönteminin su kullanımını ortadan kaldırarak daha kısa sürede ve daha düşük kaynak ihtiyacıyla uygulanabildiği tespit edilmiştir. Ayrıca kuru yıkama yönteminin apron sahalarında ve çevresel kısıtların bulunduğu operasyonel koşullarda daha esnek bir çözüm sunduğu görülmüştür. Tezin sonuç bölümünde elde edilen bulgular, savunma sanayi perspektifiyle değerlendirilmiştir. Sivil havacılıkta uygulanan üretici onaylı dış yıkama prosedürlerinin, askeri ve savunma amaçlı kullanılan benzer uçak tipleri için de uyarlanabilir olduğu ortaya konmuştur. Özellikle su tüketiminin azaltılması, bakım süreçlerinin daha verimli planlanması ve kaynak kullanımının optimize edilmesi açısından kuru yıkama yöntemlerinin savunma sanayi bakım faaliyetleri için örnek teşkil edebileceği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, uçak dış yıkama yöntemlerinin yalnızca bir temizlik faaliyeti değil, aynı zamanda bakım planlaması, operasyonel verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından stratejik bir bakım girdisi olduğunu ortaya koymakta; elde edilen bulguların hem sivil havacılık hem de savunma sanayi uygulamaları için yol gösterici nitelik taşıdığını göstermektedir