Tehlikeli Maddeler Ve Çevresel Risk Değerlendirme Yaklaşımları – Örnek Uygulama

Abstract

Bu çalışmada tehlikeli maddelerin neden olduğu insan sağlığı ve çevre ile ilgili riskleri değerlendirme, modelleme ve bir yönetim anlayışının oluşturulması amacı ile tehlikeli maddeler hakkındaki tanımlar, tehlikeli madde özellikleri ve tehlikeli maddelerin sınıflandırmaları güncel bilgiler ışığında detaylı olarak verilmiştir. Tehlikeli maddeler için çevresel risk değerlendirme prosesi hem düşük konsantrasyonlu kirleticilere kronik maruz kalmalar ile oluşan sağlık riskleri hem de tehlikeli madde kazası ile maruz kalma sonucu oluşan sağlık ve çevresel riskler açısından ayrı ayrı incelenmiştir. Ayrıca tehlikeli madde kazaları ve tehlikeli madde taşınımı ile oluşan riskler basit bir model ve uygulama ile değerlendirilmiştir. Nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu büyük kentlerde ve özellikle İstanbul’da tehlikeli maddelerin taşınımı ile oluşan risklerin kabul edilebilirlik sınırını aştığı görülmüştür. Kuantitatif bir çevresel risk derecelendirme modeli oluşturulmaya çalışılmış, tehlikeli madde olarak akrilonitril seçilmiş ve Yalova bölgesi için hipotetik bir faaliyet kabul edilerek risk derecelendirmesi yapılmıştır. Model sonucu bölgenin risk eşiğinde olduğu ve çevresel risk değerlendirmesinin gerekliliği anlaşılmıştır.

In this study definitions, properties, classifications and labeling of hazardous substance was examined detailed in the light of recent information for the aim of assessing and modeling human health and environmental risks arise from hazardous substance and constitute a management approach. Environmental risk assessment procedure is also examined for both chronic low level exposure of contaminants and hazardous chemical accidents to determine adverse effects on both human health and environment. Additionally, risks result from hazardous chemicals transportation accidents are modeled with a simple application. As a conclusion, it was saw that risks results from transportation of chemicals in the cities with a high population density, especially in İstanbul exceed acceptable levels. Finally, a quantitative risk ranking model is formed and a case study for acrylonitrile and a hypothetical activity in Yalova region. According to the model results the region examined is above the risk acceptability threshold and an environmental risk assessment is a must.