Göl Alt Havzaları Bazında Yayılı Kaynaklardan Oluşan N Ve P Yükünün Tahmini: Burdur Havzası Örneği

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Burdur Havzası için mevcut ve sınırlı miktardaki veriler kullanılarak göl alt havzaları bazında yayılı kirlilik kaynaklarından oluşan N ve P yüklerinin aylık tahminine yönelik bir yaklaşım yönetimi geliştirmek ve uygulama sonuçlarını değerlendirmektir. Bu çalışma, entegre havza yönetimi kapsamında yayılı kirlilik kaynaklarından (tarım, hayvancılık, kırsal/kentsel yüzeysel akış vb.) Burdur havzasında yer alan su kaynaklarına gelen aylık N ve P yüklerinin tahminine yönelik bir yöntemi kapsamaktadır. Yayılı kirlilik kaynaklardan gelen N ve P yüklerinin doğru olarak belirlenmesinde uydu haritaları ve CBS yönteminden yararlanmak gerekmektedir. Ancak yeterli derecede ayrıntılı uydu haritalarına ulaşmak ve bunlardan yararlanarak bir CBS oluşturmak çok kolay gözükmemektedir. Böyle bir çalışmanın maliyetinin de çok yüksek olacağı açıktır. Bu çalışmada uydu haritaları kullanmadan, mevcut sayısal veriler kullanılarak yayılı kirleticilerden kaynaklanan kirlilik yüklerinin belirlenmesine yönelik bir yaklaşım geliştirilmeye çalışılmıştır. CBS, Uzaktan Algılama ve modelleme kullanılarak yapılan tahminlerde doğruya daha yakın değerler elde edilebilmesine rağmen, bu yöntemlerin kullanılma imkânı olmadığı durumlarda nasıl bir yol izlenebileceği araştırılmıştır. Sonuç olarak, yayılı kaynaklardan su kaynaklarına gelen N ve P yüklerinin, bu tezde verildiği şekilde, CBS, uzaktan algılama ve modelleme teknikleri kullanılmadan mevcut tarımsal, hayvansal, alansal ve demografik veriler kullanılarak doğruya yakın bir şekilde hesaplanabileceği görülmüştür. Türkiye için mevcut ve temin edilebilir veriler göz önüne alındığında, bu tez kapsamında geliştirilen yöntemin, tüm su havzalarında yayılı kaynaklardan gelen N ve P yüklerin tahmininde kullanılabileceği anlaşılmıştır.The aim of this study is, to improve an aprroach method and evaluation of the application results of the sub-basin based monthly estimations of N and P loads generated from non-point sources by the available and limited datas from Burdur Basin. The scope of this paper is to offer a method from diffuse pollution sources (agriculture, animal breeding, rural/urban runoff etc.) within the context of integrated watershed management, to the estimation of monthly N and P loads reaching to receiving water in Burdur Basin. For designation of pollution rate in diffuse sources, modeling, Remote Sensing and GIS method are used. But in a research that is prepared Turkey-wide, it does not seem easy to reach satellite maps of all regions which are detailed enough, and also it is difficult to obtain GIS by using them. It is clear that such a research will have a very high cost. In this study, it is tried to develop a method to determine rate of diffuse pollution without using satellite maps, by using numeric data. The prediction method without using GIS, Remote sensing and modeling is researched and it is determined that most important data necessary for this method are area data and land use maps. As a consequence, it is understood that without being used remote sensing and modeling techniques, as examined in this study, N and P loads reaching to receiving water sources from diffuse pollution sources can be calculated almost truly by using available agricultural, animal and demographic data. In conclusion the method found for N and P load estimation in this study, can be used on all watersheds in Turkey.