Ürdün’de İklim Değişkenliği

Abstract

Ürdün’ü temsil eden 16 meteorolojik istasyonun yağış, maksimum sıcaklık, minimum sıcaklık ve bağıl nem gibi klimatolojik değişkenlerin ortalama, standart sapma, değişkenlik katsayısı, çarpıklık (skewness) ve sivrilik-basıklık (kurtosis) gibi istatistiksel momentlerin yıllık ve mevsimlik yersel ve zamansal değişimi incelenmiş, tartışılmış ve kontur haritaları Kriging metodu kullanılarak çizilmiştir. Verilerin homojenliğini incelemek amacıyla Runs (Swed-Eisenhart) homojenlik testi yağışın, maksimum sıcaklığın ve minimum sıcaklığın yıllık ve aylık zaman serilerine uygulanmıştır. Zaman serilerindeki trendi tespit etmek amacıyla Mann-Kendall rank ve lineer trend testleri de klimatolojik zaman serilerine uygulanmıştır. Ve yeni bir yaklaşım olarak Mann-Kendall rank testi, maksimum sıcaklık, minimum sıcaklık, günlük sıcaklık farkı ve yağışın kendi zaman serilerine ilaveten, yıl içindeki ortalama, değişkenlik katsayısı, çarpıklık ve sivrilik-basıklık gibi istatistiksel momentlerin zaman serilerine uygulanmıştır. Sonuç olarak Ürdün üç homojen yağış bölgesine ayrılmıştır. Bir iklim değişimi belirtisi olarak da Ürdün’de maksimum sıcaklıkta küçük bir oranda ısınma trendi, minimum sıcaklıkta istatistiksel bakımdan önemli ve daha büyük oranda ısınma trendi, bulunmuştur. Buna bağlı olarak günlük gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkında çok belirgin bir azalma tespit edilmiş ve yağışta genel fakat istatistiksel anlamda önem taşımayan azalma trendleri görülmüştür. Bu iklim değişimi ısı adası ve şehirleşme, sera gazları, hava kirliliği ve aerosol etkisiyle meydana gelmiş olduğu tahmin edilmektedir.Annual and seasonal spatial and temporal variation of statistical moments such as means, standard deviation, coefficient of variation, skewness and kurtosis of precipitation, relative humidity, maximum temperature and minimum temperature at 16 meteorological stations have been discussed and illustrated in maps using Kriging method. The data homogeneity of the yearly and monthly time series of precipitation, maximum temperature and minimum temperature is tested by the Runs (Swed-Eisenhart) homogeneity test. Consequently the sequential version of the Mann-Kendall rank trend test and the linear trend test have been applied to the data in order to detect any trend or climate change in Jordan. And as a new approach the sequential version of the Mann-Kendall rank trend test has been applied to the inter-annual means, coefficient of variation, skewness and kurtosis of maximum temperature, minimum temperature, diurnal temperature range and precipitation time series. As a result the country has been divided into three homogeneous precipitation regions. As a signal of climate change, warming in maximum temperature, more significantly warming in minimum temperature and obvious decreasing trend in daily temperature range and insignificantly decreasing precipitation have been detected, probably enhanced by greenhouse gases, urbanization, pollution and aerosols.