Su ve atıksu yatırımlarının yapılabilirliği açısından tarifelerin belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) tarafından yapılan Master Plan çerçevesindeki yatırımların realize edilebilmesi için; su ve atıksu tarifelerinin ve gerekli olacak borçlanma miktarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bütün bunları yaparken de, kredi veren finansman kuruluşları tarafından sağlanması istenilen performans kriterlerine dikkat edilmiştir. Tarifeler minimum seviyede tutularak IMC de önerilen seviyelerden daha düşük tarifeler önerilmiştir ve fînansal analizler, bu şartlar da bile Master Plan yatırımlarının yapılabileceğini göstermiştir. Başlangıç su tarife değeri 0.38 $/m3 kabul edilerek, Master Plan' da kullanılan model tekrar çalıştırılmıştır. Modele göre, yeni borçlanma ihtiyacı ortaya konulmuştur. Bunları yaparken de fînansal kriterlere uymaya özen gösterilmiştir. Sonuçta şunlar elde edilmiştir: 1. Master Plan çerçevesinde 2000 - 2020 yıllan arasında yapılacak yatırımların toplam maliyetleri, yağmursuyu maliyetlerinin İSKİ tarafından karşılanmayacağı gözönüne alınırsa, yüksek ihtiyaç senaryosu için toplam 7.21 milyar $, düşük ihtiyaç senaryosu için ise 6.8 milyar $' dır. 2. Yüksek ihtiyaç senaryosu için IMC de uygulanması öngörülen tarife seviyesinden ortalama % 5.6 oranında daha ucuza su satışı yapılması önerilmektedir. Düşük ihtiyaç senaryosunda birinci aşamanın sonunda % 6.4' lük, ikinci aşamanın sonunda ise % 1 ' lik bir azalış tahmin edilmektedir. Buna göre, Yüksek İhtiyaç Senaryosu - Aşama 1 sonunda tarife 0.95 $/m3, 2. Aşama sonunda ise 0.85 $/m3 olarak bulunmuştur. Düşük İhtiyaç Senaryosu Aşama 1 sonunda 1.1 $/m3, Aşama 2 sonunda ise 1.04 $/m3 olarak bulunmuştur. 3. IMC ile bu çalışmadaki analiz, borçlanma açısından karşılaştırılacak olunursa, yüksek ihtiyaç senaryosunda borçlanma miktarı % 10 daha fazla olacaktır. Düşük ihtiyaç senaryosu için ise % 3 'lük bir artış öngörülmektedir. 4. Elde edilen verilerde, kredi veren yabancı finansman kuruluşlarının dikkat ettiği fînansal kriterlere dikkat edilmiştir. Varlıkların getirişi oranının, analizin ilk Vİİİ aşamasında yatırımların da yüksek miktarlarda olduğu düşünülerek, % 8' den küçük olmamasına dikkat edilmiştir. 2. Aşamada ise, yatırım yükünün nispeten azalması ve borçlanma ihtiyacının da daha düşük olması sebebiyle, % 7.7 değerine kadar inilmiştir. 5. Yapılan fınansal analiz, yüksek büyüme senaryosunda üretilen nakit fazlasının ikinci aşamada, alınan kredilerin geri ödenmesinde harcanabileceğini göstermektedir. Böylece İSKİ' nin kredi faiz yükü olabildiğince azaltılmış olacaktır. Ayrıca böyle bir planlama, kredi veren kuruluşların İSKİ' ye borçlarını zamanında tahsil edebileceğine dair de bir güven verecektir. 6. İSKİ' nin yatırımlara katkısı, Yüksek İhtiyaç Senaryosu' nun 1. Aşamasında %32.4, 2. Aşamasında ise % 94.05 olarak belirlenmiştir. Düşük ihtiyaç Senaryosu' nun 1. Aşamasında % 25.43, 2. Aşamasında ise % 94.79 olacağı görülmektedir. Dünya Bankası, İSKİ' nin kendi yatırımlarına katkısının en az % 25 olmasını istemektedir. 7. Toplam finansman ihtiyacı, Yüksek İhtiyaç Senaryosu'nda toplam 3.6 milyar $, Düşük İhtiyaç Senaryosu'nda ise 3.5 milyar $' dır. Yüksek İhtiyaç Senaryosu'nda yapılan borç ödeme planı sonucu, program sonunda ödenmemiş borç kalmayacaktır. Düşük İhtiyaç Senaryosu'nda ise program sonunda 670 milyon $ ödenmemiş borç kalacaktır. 8. Çalışma ve işletme oranlan, fırmamn performans göstergeleridir. İşletme oranı, Yüksek İhtiyaç Senaryosu'nun 1. Aşaması sonunda % 57.5, 2. Aşaması sonunda ise, % 68' dir. Çalışma oranı ise, 1. Aşama sonunda % 39, 2. Aşama sonunda % 46' dır. Düşük İhtiyaç Senaryosu'nda ise işletme oranı, 1. Aşama sonunda % 58.5, 2. Aşama sonunda 66.2' dir. Çalışma oranı ise 1. Aşama sonunda % 39. 2. Aşama sonunda ise % 43.6' dır. 9. Yüksek İhtiyaç Senaryosu'nda 1. Aşama' da, 3.5 milyar $, 2. Aşama' da ise 120 milyon $ borçlanma öngörülmüştür. Düşük İhtiyaç Senaryosu'nda ise, 1. Aşama' da 3.36 milyar $, 2. Aşama' da ise 120 milyon $ borçlanma öngörülmüştür. 10. Yüksek İhtiyaç Senaryosu'nda, 1. Aşama' da 1.125 milyar $, 2. Aşama'da ise 3.26 milyar $ borç ödenmesi planlanmaktadır. Düşük İhtiyaç Senaryosu'nda ise, 1. Aşama' da 1.226 milyar $, 2. Aşama' da ise 2.335 milyar $ ödenmesi planlanmıştır. ıx 1 1. Düşük büyüme senaryosunda; su ihtiyacının, dolayısiyle su yatırımlarının azalmasına rağmen, Master Plan' in sürdürülebilirliği açısından 'Yüksek İhtiyaç Senaryosu' na göre daha yüksek tarifelerin uygulanması gerektiği görülmüştür.In this study, future water and wastewater tariffs and required borrowing level of Water and Sewerage Administration (ISKI) are determined to meet the requirements of financial sustainability of Master Plan investments. While determining those, the performance of the programme against a range of financial criteria that are taken into account by the money lenders are considered. Even though the tariffs are tried to be kept in minimum levels, the analysis show that Master Plan investments are still financially sustainable. By taking the initial water tariff as 0.38 $/m3, the Master Plan financial model has been rerun. According to the model, new loan requirements are determined. As a result, these conclusions are obtained: 1. In Master Plan study, the total investment cost is 7.21 billion $ in the higher demand scenario, and 6.8 billion $ in lower demand scenario over the period 2000-2020. These costs excludes stormwater drainage costs regarding that they will not financed by İSKİ. 2. The recommended tariff level will be 5.6% lower than that of in IMC for the higher demand scenario. In the lower demand scenario, tariff level will be 6.4% lower for the first phase, and 1% lower in the second phase. Tariff is 0.95 $/m3 at the end of Phase 1, and 0.85 $/m3 at the end of Phase 2 in Higher Demand Scenario. Tariff is 1.1 $/m3 at the end of Phase 1, and 1.04 $/m3 at the end of Phase 2 in Lower Demand Scenario. 3. In the Higher Demand Scenario, the loan requirement will be 10% higher, and 3% higher comparing with the Master Plan Scenario. 4. The available financial criteria for the money lenders are taken into account for the output data. In phase 1, return on assets is tried to be kept not lower than 8% XI regarding the high investment cost. But in phase 2, considering low investment cost and low borrowing, the minimum return on assets is permitted to be 7.7%. 5. This study reveals that high cash surplus levels can be spent for loan repayments in the second phase. Thus, İSKİ' s interest costs will decrease. And such a planning will increase the reliability of İSKİ for money lenders 6. İSKİ' s contribution to investments is 32.4% in Phase l,and 94.05% in Phase 2 for higher demand scenario. And in lower demand scenario, this ratio is 25.43% in Phase 1, and 94.79% in Phase 2. World Bank decided this ratio to be minimum 25%. 7. Total required finance is 3.6 billion $ for higher demand, and 3.5 billion $ for the lower demand. According to the loan repayment plan, there will remain no unpaid loans for the higher demand scenario,and ther will remain 970 million $ unpaid for the lower demand scenario. 8. Working and operating ratios are the performance indicators of a firm. At the end of Phase 1, operating ratio is 57.2%, and at the end of Phase 2 operating ratio is 68% for the higher demand. At the end of Phase 1, working ratio is 39.2%, and at the end of Phase 2 working ratio is 46% for the higher demand. At the end of Phase 1, operating ratio is 58.5%, and at the end of Phase 2 operating ratio is 66.2% for the lower demand. At the end of Phase 1, operating ratio is 39.2%, and at the end of Phase 2 operating ratio is 43.6% for the lower demand. 9. In the higher demand Phase 1, the loan requirement is 3.5 billion $, and in Phase 2, loan requirement is 120 million $. In the lower demand Phase 1, the loan requirement is 3.36 billion $, and in Phase 2, loan requirement is 120 million $. 10. For the Higher Demand Scenario, the loan repayment is planned to be 1.125 billion $ in Phase 1 and 3.26 million $ in Phase 2. For the Lower Demand Scenario, the loan repayment is planned to be 1.126 billion $ in Phase 1 and 2.335 million $ in Phase 2. 1 1. In Lower Demand Scenario, even though the water demand and water supply invetments decrease, the tariff levels will be higher than the Higher Demand Scenario for the sustainability of Master Plan.