Kayaçların kazılabilirlik ve jeoteknik özelliklerinin kollu galeri açma makinelerinin kazı hızları üzerindeki etkilerinin incelenmesi

Abstract

Madencilik ve inşaat sektörlerinde uzun yıllardır kullanılan klasik galeri-tünel açma yöntemi (delme-ateşle me yöntemi); ilerleme hızının sınırlı olması, işgüvenliği ve tahkimat, konularında ortaya çıkan sorunlar nedeniyle önemini kaybetmiştir. Belirtilen sakıncaları giderebilmek amacıyla kazının makine ile yapılması düşünülmüş ve bu ko nuda yoğun araştırmalar başlatılmıştır. Elde edilen bulgu lara göre, makine ile galeri-tünel açmada başarı sağlana bilmesi için kazılacak kayaç ile ilgili jeomekanik özellik lerin çok iyi bilinmesi gerekmektedir. Ancak, bu özellik - lerden hangisinin daha önemli olduğu, birbirine ne şekilde etkilediği hâlâ tartışma konusudur. Bu araştırma İstanbul'da kanalizasyon amacı ile açı - lan Haliç Tünel.' inde sürdürülmüştür. Tüneldeki kazı işlemi şildli bir kollu makine ile gerçekleştirilmektedir. Yerin de yapılan çalışmalarda, makine performansının yanısıra, aynanın süreksizlik durumu (RQD değeri) saptanmış, Schmidt Çekici ve Beton Tabancası ile ölçmeler sürdürülmüştür. Laboratuvar çalışmalarında kayaçlar ın jeomekanik özel likleri saptanmış, bu özelliklerden birbiri ile ilişkileri ve makine performansına etkisi araştırılmıştır. Ayrıca, yanal basınçların ve basınç yönünün kesme parametreleri üzerindeki rolü incelenmiştir. Sonuç olarak ; Schmidt Çekici ve Beton Tabancası değer leri ile laboratuvarda saptanan kesme enerjisi değerinin makine performansını en iyi yansıtan veriler olduğu saptan mıştır. POD değeri ve kayaçların sertliğini simgeleyen ö zellikler birlikte ele alındığında makine ilerleme hızını daha anlamlı bir şekilde ifade etmek mümkündür.