Web tabanlı açık kaynak kodlu bir platform geliştirilerek jeodezik çalışmalarla kabuk deformasyonlarının statik modelle belirlenmesinin incelenmesi

Abstract

Deformasyon analizi, jeodezinin temel araştırma alanlarından biridir ve insan güvenliği için büyük bir öneme sahiptir. Yerkabuğu, çeşitli etmenlerin etkisi altında sürekli bir deformasyona uğrar. Bu etmenler arasında tektonik levha hareketleri, levha içi deformasyonlar, heyelanlar, depremler, volkanik patlamalar, karasal gel-git, yeryuvarının dönmesi ve kutup gezinmesi gibi faktörler bulunmaktadır. Yerkabuğundaki deformasyonlar, depremlere ve heyelanlara neden olabilir; ayrıca büyük mühendislik yapılarında, örneğin köprülerde, barajlarda, yollarda, binalarda, limanlarda ve bu yapıların çevresinde ciddi zararlara yol açabilir. Bu durum aynı zamanda çevrede önemli değişikliklere ve topoğrafyada derin izlere neden olabilir. Yerkabuğu hareketlerinin neden olduğu yatay ve düşey konum değişimleri ile deformasyonların tespiti, olası felaketlere karşı önleyici tedbirlerin alınması açısından son derece kritiktir. Kabuk deformasyon çalışmalarının belirlenmesi, bilim insanları için karşılaştıkları en önemli problemlerden biri olarak kabul edilir. Bu zorlukla başa çıkmak için bilim insanları büyük çaba harcamak zorunda kalırlar. Bununla birlikte, son yıllarda yerkabuğu hareketlerine olan ilginin artması ve teknolojideki hızlı gelişmeler, deformasyon analizi için yeni yazılımların kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Bu analizler genellikle kolayca erişilemeyen akademik programlar veya maliyetli ticari yazılımlar kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmada jeodezik GNSS (Global Navigation Satellite System) ağlarındaki deformasyonların hızlı ve kolay tespitine yönelik alternatif bir çözüm oluşturmak ve bu sayede deformasyonların ve hareketlerin izlenmesi, belirlenmesi ve analiz edilmesine ilgi duyan uzman mühendislerin analizlerini daha kolay gerçekleştirmeleri için statik deformasyon analizi odaklı açık kaynak kodlu yazılımlar kullanılarak geliştirilmiş bir web tabanlı açık kaynaklı "Web-NDefA platformu ('Web'-based 'N'etwork 'Def'ormation 'A'nalysis)" oluşturulmuştur." Web-NDefA, univaryant jeodezik ağlardaki önemli yer değiştirmeleri incelemek için S-Dönüşüm tekniğini kullanarak 3 boyutlu istatistiksel analiz gerçekleştiren bir deformasyon analiz platformudur. Bu platform sayesinde, 3 boyutlu deformasyon analizi üzerine çalışmalar yürüten her kişi veya kurum jeodezik verilerini değerlendirecek ve buradan elde edilecek sonuçlara eksiksiz, doğru ve hızlı bir şekilde ulaşacaktır. Bu platform istemci taraflı programlama dillerinden olan JavaScript ile geliştirilmiştir. Platformunun oluşturulması için öncelikle HTML ve CSS uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Platformu kullanmak için önce deformasyon çalışması için izlenen bir bölgede gerçekleştirilen GPS (Global Positioning System) kampanyasındaki veriler bir GNSS veri işleme yazılımına aktarılır ve değerlendirilir. Buradan baz vektörlerinin çözümlerini içeren ASCII veya Metin dosyası elde edilir ve akabinde Web-NDefA platformuna aktarılır. Burada karşılaştırılacak periyotlar seçilir ve 3 boyutlu statik deformasyon analizi gerçekleştirilir. Bu çalışmanın sonucunda, geliştirilen web uygulamasının teknik altyapısı detaylı bir şekilde açıklanacak ve uygulamalar üzerinde gerçekleştirilen analizler sunulacaktır. Bu sayede, deformasyon analizi alanındaki platformlara yeni bir boyut eklenmiş olacak ve kullanıcılar, ihtiyaç duyabilecekleri statik deformasyon analizi sonuçlarına görsel olarak erişebileceklerdir.