Çevre sorunlarının ekonomik modellerle incelenmesi

Abstract

Bu çalışmada çevre kirlenmesinin ekonomik analizi incelenmiş, ekonomik sisteme çevre faktörünün dahil edildiği bir model önerilmiştir. Ekonomik sistem üretim ve tüketim sektörlerinden oluşur. Bir hammadde ve bir alıcı ortam olan çevre ile bu sektörler arasında sürekli bir alışveriş vardır. Bu alışverişin kontrol altında tutulması ile ekonomik gelişmenin hız kazanması ve çevrenin korunması sağlanır. Bunun için çevre faktörünü de içine alan ekonomik modellere ihtiyaç vardır. Çalışmanın maksat ve kapsamı ve genel tanıtılması birinci bölüm de verilmiştir. İkinci bölümde biyolojik ve ekolojik sistemlerin dinamik yapısı ile ekonominin dinamik yapısı arasındaki benzerlikler incelenmiştir. Bu benzerliklerin bir girdi-çıktı analizi ile iyi bir şekilde tanımlanması sistemden sisteme bilgi alışverişi sağlayabilir. Üretim ve tüketim sektörlerinin faaliyetleri sonunda oluşan atıkların çevreye verilmesi dolayısıyla birbirleri üzerinde meydana getir dikleri ters etkiler üçüncü bölümün konusu olmuştur. Ayni bölümde bu istenmeyen etkilerin genel matematik ifadeleri de verilmiştir. Dördüncü bölümde ise farklı maksatlara yönelik, önceden geliştirilmiş yaygın olarak kullanılan ekonomik çevre modelleri özetlenmiş, bunların kullanılma sahaları ile ilgili;bilgiler verilmiştir. Klâsik ekonomik girdi-çıktı modeline ayrılan beşinci bölümde bu modelin yapısı ve kullanılması açıklanmıştır. Altıncı bölümde ekonomik girdi-çıktı modeline bir çeşit çıktı konumunda olan kirletici faktörü de dahil edilmiştir. Bu faktörün modele dahil edilmesi ile mal ve hizmet fiyatlarının ne şekilde etkilendiği gösterilmiştir. Ayni bölümde model kirlenmeyi, kaynağında önleyici bir sektör (arıtma v.b.) dahil edilmesiyle sektörün mal ve hizmet fiyatlarına olan etkilerini açıklayacak şekilde genişletilmiştir. Yedinci bölümde ise atıkların ve çevre faktörünün refah kavramı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmadan sağlanan sonuçlar sekizinci bölümde özet halinde verilmiştir.