Bilgisayarda İnsan-makine Etkileşiminin İncelenmesi

Abstract

İçinde bulunduğumuz bu yüzyılda , mekanik ve elektronik araçlardaki teknolojik gelişmeler ile beraber, kontrol edilen sistemlerin yapılarının da daha karmaşıklaşması kapalı çevrimde insan operatöre verilen rollerin artmasını gerektirmiştir. Böylece insan-makine etkileşiminin, sistem performansı üzerindeki etkileri büyük önem kazanmıştır. İnsan-makine sistemlerinde insan operatör;değişen ortam koşullarına uyabilen, sisteme en uygun girişi belirleyebilen, karar verebilen bir bilgi işlem cihazı olarak çok fazla bilgi ve beceriye sahip olduğundan niceliksel olarak tanımlanmak için çok karmaşık olan bir kontrolördür. Bu sebeple kontrol teoriyi dayanarak insan operatörün davranışlarını modelleyebilmek için 1950 li yıllardan bu yana pek çok araştırmalar yapılmış ve belirli bazı modeller oluşturulmuştur. Oluşturulan bu modeller sayesinde çeşitli çevresel ve psikolojik değişkenlerle beraber alkol, uyuşturucu, yorgunluk v.b faktörlerin de insan performansı üzerindeki etkilerini inceleme fırsatı olmuştur. Bütün bu bilgilerden faydalanılarak oluşturulan bu tez de ana amaç; Matlab 4.0 kullanılarak oluşturulmuş bir bilgisayar programı vasıtasıyla görüntü değişkenlerinin farklı değerleri için sistem performansını incelemektir. Farklı şartlar için sistem kararlılığını bozmayacak şekilde seçilen görüntü değişkenleri, insan operatörün, kontroldeki yükünün azalmasını sağlarlar. Buna ilave olarak, aynı program kullanılarak kontrolü etkileyen diğer değişkenler olan; görev değişkenleri, operatör merkezli değişkenler, v.s de kısaca incelenmiştir

In this century, by the effects of the technological developments at the mechanical and electronic devices the structures of the control systems have become more complicated and accordingly the importance of the human operator in the closed loop has increased. Thus, the effects of the man-machine interaction over system performance have gained huge importance. In man-machine systems, the human operator is a too complex controller to be described quantitatively because of having so much knowledge and competency as a hierarchical, adaptable, optimalizing and decision making information processing device. Therefore, to model the behaviours of human operator based on control theory lots of research have been performed and some specific models have been formed since the 1950s. These models have given the opportunity of examining the effects of alcohol, drugs, fatigue etc. as well as environmental and psychological variables on human performance. The main aim of this thesis that is formed by using above-mentioned information, is to examine the system performance for different display variables by using a computer program based on Matlab 4.0. Display variables that are chosen in stability limits of the system for different conditions decrease the burden of human operator in the control loop. In addition, by the same programme the variables affecting the control, task variables - operator centred variables etc, has been briefly examined as well.