İstanbul’un Eski ‘venedik Ticaret Kolonisi’’nin ‘osmanlı Ticaret Bölgesi’ne Dönüşümü

Abstract

“İstanbul’un Eski ‘Venedik Ticaret Kolonisi’nin ‘Osmanlı Ticaret Bölgesi’ne Dönüşümü” başlığıyla doktora tezi olarak önerilen araştırma, İstanbul’un Fethi’ne kadar dört yüz yıla yakın varlığını sürdürmüş Venedik Ticaret Kolonisi’nden Osmanlı Ticaret Bölgesi’ne geçiş sürecini konu almaktadır. Çalışma, mekan olarak, Venedik Kolonisi’nin Fetih’ten önce Haliç’in güney sahilinde kaplamış olduğu düşünülen alanla, zaman olarak ise, Venedik yerleşiminden ilk kez söz eden 1082 tarihli “ayrıcalık belgesi (Chrysoboullos)”ne dayanarak 11. yy’dan, bölgenin Rüstem Paşa Camisi’nin inşası ve Yeni Cami’nin inşa hazırlıklarıyla Osmanlı kimliğini büyük ölçüde kazandığı 16. yy’ın sonuna kadar sınırlandırılmıştır. Çalışma ağırlıklı olarak birincil kaynakların sunduğu bilgiler üzerine kurulmuştur. Bölgenin ‘Osmanlı Ticaret Bölgesi’ne geçiş döneminde kimlik değiştirme süreci yaşadığına tanık olunmuştur. Osmanlılar, kendileri için önemli bir rakip olan Venediklilerin, İstanbul içindeki “küçük Venedik”inin izlerini, şehrin bütününde de çok etkili olan yapılarla büyük ölçüde silmişlerdir. Kimlik değişse de binlerce yıldır değişmeyen bir şey vardır: Ticaret. Kiliselerin yerini mescitler / camiler almıştır. Ancak, uzaktan malların geldiği iskeleler, tüketim merkezlerine ulaştıran ana yollar ve çarşıların Fetih öncesi ve sonrası bölgenin değişmezi oldukları belgeler aracılığıyla doğrulanmıştır.

This research on the transformation of the old Venetian Trade Colony of Istanbul into the Ottoman Trade District proposed as a doctorate thesis, focuses on the transformation process of the Venetian Trade Colony- which maintained its existence for nearly four hundred years until the conquest of Istanbul - into the Ottoman Trade District. The area considered in the study was limited to the area south of the Golden Horn thought to have been inhabited by the Venetian Colony before the Conquest and based on the “privilege document (Chrysoboullos)” dated 1082, the first document mentioning a Venetian settlement, to the period from the 11th century to the end of the 16th century when the area seriously started to gain an Ottoman identity with the construction of the Rüstem Pasha Mosque and the preparations made for the construction of the Yeni Cami. The study is mainly based on information presented in primary sources. It was observed that the area underwent a process of identity transformation during this transition period that led to its becoming the Ottoman Trade District. In Istanbul, the Ottomans effaced the traces of “little Venice” and the Venetians, who were to a great extent a serious competition, by means of buildings which were impressive even considering the city as a whole. However, even when identity was transformed, there was one thing that did not change for thousands of years: Trade. The churches were replaced by mesjids or mosques. However, documents confirm that the quays used to unload goods coming from far away, the main roads used to transport them to consumption centres and markets have been the never changing elements of the area before and after the Conquest.