İstanbul Bogazı İçin Nükleer Teknikle Yüzey Tuzluluk Tayini , Yeni Bir Analitik Model Ve İrdelenmesi

Abstract

Bu çalışmada, stanbul Boğazı'nın yüzey tuzluluk değerleri farklı lokasyon ve mevsimlerde nötron aktivasyon analiziyle tayin edilmiştir. Literatürde, nötron aktivasyon analiziyle tuzluluk tayinine ilişkin bir yayına rastlanmamıştır. Nötron aktivasyon analizi tuzluluk sonuçlarını kıyaslamak için konvansiyonel bir teknik olan uçurma yöntemi seçilmiştir. Nötron aktivasyon analizi tuzluluk sonuçlarının uçurma sonuçlarına yakınsadığı gösterilmiştir. Daha sonra deneysel sonuçlar kullanılarak bir analitik model oluşturulmuştur. Nötron aktivasyon analizi sonuçları kullanılarak yere ve zamana bağlı matematik model geliştirilmiştir. Bu yeni model, stanbul Boğazı'na özgü original parametreleri barındırmaktadır. Deneysel ve matematik model sonuçları FEMLAB 3.1 programında tek boyutlu difüzyon denkleminin çözülmesiyle oluşan simülasyon sonuçlarıyla kıyaslanmıştır. Deneysel ve teorik sonuçların iyi bir uyum içinde olduğu ortaya çıkmıştır. Böylelikle nötron aktivasyon analizi ile deniz suyu tuzluluk tayininin yapılabileceği ve önerilen analitik modelin güvenilirlikle kullanılabileceği gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: stanbul Boğazı, Tuzluluk, Na-24, Uçurma Yöntemi, Nötron Aktivasyon Analizi Bilim Dalı Sayısal Kodu: 622.02.01

In this study, surface salinity values along Bosphorous at different periods of time and locations have been determined with neutron activation analysis. In the literature, there is no paper showing that neutron activation analysis has been used for salinity determination. In order to compare the results of the neutron activation analysis, with those of the evaporation, the oldest method of salinity determination, has been chosen. Neutron actiation analysis salinity results showed a good approximation with those of the evaporation. Moreover, experimental results have been used to form an analytical model. Using the neutron activation analysis values, a mathematical model which depends on distance and time has been evaluated. The mathematical equation carries the parameters originally pertaining to Bosphorous. The experimental and mathematical model results have been compared with those of the simulation obtained by FEMLAB 3.1 solving the one dimensional diffusion equation. Experimental and theoretical results turned out to have good accuracy. It is also concluded that neutron activation analysis can be used to determine the salinity and mathematical model as well, in relevance. Keywords: Bosphorous, Salinity, Na-24, Evaporation Method, Neutron Activation Analysis Science Code: 622.02.01