II. Andronikos Dönemi Konstantinopolis Manastırlarının Toplumla İlişkisi Ve Philanthropia Kavramı (1282-1328)

Abstract

Çalışma, Bizans İmparatorluğu'nda Latin döneminin ardından (1204-1261) başa geçen Palaiologos ailesine mensup ikinci imparatorun dönemini kapsamaktadır. II. Andronikos, Palaiologos döneminin politik, ekonomik ve sosyal problemlerinin yaşandığı bir zaman diliminde imparatorluğa kültürel ve sanatsal anlamda bir canlılık yaşatmıştır. Onun dönemi Latin döneminde terkedilen ve harap duruma gelen Konstantinopolis manastırlarının aristokrat sınıf, imparator ve ailesi tarafından ihya edildiği bir dönem olarak ilgi çekicidir. Bu dönemde manastırların tüm Bizans İmparatorluğu'nun yaşadığı ekonomik zorlukları paylaşmak durumunda kalışları nedeniyle kaynaklarını kendi varlıklarını sürdürmeye yönelttikleri görülür. Bunun sonucunda manastırlar içlerine kapanmışlar ve philanthropia ile ilgili geleneksel rollerinden uzaklaşmışlardır. Manastırların hayırseverlik faaliyetlerini sürdürmek yerine kendi bünyelerinde yaşayan kişilere ve manastırı yaptıran kişi ve onun soyundan gelenlere karşı görevlerini yaptıkları görülmektedir. Manastırların dış dünyayla ilgili olmaları dönemin yöneticileri tarafından da onaylanmamaktadır. Manastırlar geliştirdikleri biçimlerde toprak elde etmeye devam ederler ve philanthropik görevleri sadece bu kişilere karşı yapmışlardır. Manastırlar sadece ayinlerden sonra kapıya gelenlere duaları karşılığında ekmek ve bazen de şarabın dağıtıldığı kurumlara dönüşmüş, fakir halkla ilgilenmek görevi imparator, aristokrat sınıf ve zenginlere verilmiştir. II. Andronikos döneminde Konstantinopolis şehir surları içinde faal oldukları kaynaklar ışığında tespit edilen manastırların sayısı otuz dokuzdur. Manastırlardan az sayıdaki örneğin typikon'u vardır. Son otuz yıldır araştırmacılar typikon'ların değerli kaynaklar olduğunu görmüş ve sıklıkla kullanmışlardır. Typikon'a sahip olmayan kurumlar için manastırı yaptıran kişinin geldiği sınıf onun yönetim tercihleri konusunda sonuçlara varılmasına yardımcı olmuştur.

Present study focuses on the reign of second emperor of the Palaiologan dynasty after the Latin period (1204-1261). The period of Andronikos II witnessed cultural and artistic revival in the time of economical, political and social problems of Palaiologan era. During the Andronikos II?s reign monasteries that were suffered under the Latin command were renovated and restored by emperor, his immediate family and aristocrats. It is obvious that monasteries shared the economic instability of the period and they prefered to use their financial resources in order to survive. Therefore, one may assume that monasteries became more introvert and went away their traditional role as philanthropic institutions. Monasteries started to pay attention and became responsible towards the community who live inside the monastery and ktetors and their families. Besides, the intimate relation between the monasteries and public was not approved by the patriarchal and imperial authorities. Monasteries became enlarge their properties and made their duties toward supporters. Therefore monasteries transformed to the institutions that distribute vine and bread to the people at the gate response of their prayer after liturgy. Then it became the responsibility of the emperor, aristocrats and rich to deal with the poor. The monasteries that were established inside the city walls and active during the reign of Andronikos II are thirty-nine. Some of them has typikon. Typikons are very important according to the researchers of the last thirty years as a reliable primary source. The class and identity of the ktetor is crucially important when a monastery does not have typikon.